Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Boylamsal Veri

Longitudinal Data

Tanım

Aynı bireylerden ya da gözlem birimlerinden belirli bir zaman aralığında birden fazla kez elde edilen tekrarlı ölçüm bilgileri.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir araştırmacının, üniversite öğrencilerinin akademik yıl boyunca stres düzeylerindeki değişimi incelemek amacıyla, aynı öğrenci grubundan güz ve bahar dönemlerinin başında, ortasında ve sonunda anket yoluyla düzenli olarak veri toplaması boylamsal veri toplama sürecidir.

Derin Analiz

Boylamsal veri analizi, kesitsel tasarımların aksine, gelişimsel süreçleri, yaşlanma etkilerini veya birey içi değişim yörüngelerini zamana bağlı olarak incelemeye olanak tanır. İstatistiki açıdan, aynı birimden alınan ölçümler arasındaki otokorelasyonu ve içsel bağımlılığı hesaba katmayı gerektirir. Karmaşık modeller (Linear Mixed-Effects Models, HLM veya GMM) kullanılarak bireyler arası farklılıklar ile birey içi değişim trendleri birbirinden ayrıştırılır. Gelişim psikolojisi, epidemiyoloji ve nörobilimde bilişsel işlevlerin yaşla birlikte değişimini izlemek için altın standart yöntemdir.

Etimoloji

Latince 'longus' (uzun) kökünden türetilen 'longitudinalis' sıfatı ile İngilizce 'data' (veriler, çoğul) sözcüklerinin birleşiminden oluşan metodolojik bir terimdir.

Karıştırmayın

Kesitsel veri (cross-sectional data) ile sıklıkla karıştırılır; kesitsel veri tek bir zaman diliminde farklı bireylerden bilgi toplarken, boylamsal veri aynı bireyleri zaman içinde takip eder.