Sıralı Değişken
Ordinal Variable
Tanım
Olası değerleri mantıksal ve hiyerarşik bir sıralama düzenine sahip olan, ancak değerler arasındaki mesafenin eşit veya matematiksel olarak ölçülebilir olmadığını belirten kategorik veri türü.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikoloji araştırmasında, majör depresif bozukluk tanısı alan hastaların anksiyete düzeylerini ölçmek için 'Hafif', 'Orta', 'Şiddetli' kategorilerinden oluşan bir derecelendirme formu kullanıldığında elde edilen veri seti sıralı değişkendir. Araştırmacı hastaların durumunun ağırlaşıp ağırlaşmadığını gözlemleyebilir ancak 'Şiddetli' seviyesinin 'Orta' seviyesinden tam olarak iki kat daha fazla anksiyete barındırdığını matematiksel olarak iddia edemez.
Derin Analiz
Psikometri ve istatistiksel analizlerde, katılımcıların tutumları, şiddet dereceleri veya performans seviyeleri gibi nitel nitelikteki özellikleri nicelleştirmek için sıklıkla kullanılan bir ölçüm düzeyidir. Sıralı değişkenler (ordinal variables), nominal değişkenlerin sahip olduğu sınıflandırma özelliğinin bir adım ötesine geçerek veriler arasında 'büyükten küçüğe' veya 'yüksekten düşüğe' yönsel bir hiyerarşi kurar. Örneğin Likert tipi ölçekler (kesinlikle katılmıyorum, katılmıyorum, kararsızım, katılıyorum, kesinlikle katılıyorum) tipik birer sıralı değişkendir. Burada 'katılıyorum' cevabı 'katılmıyorum' cevabından daha yüksek bir tutumu işaret eder; ancak bu iki kategori arasındaki psikolojik mesafe ile 'katılıyorum' ve 'kesinlikle katılıyorum' arasındaki mesafe birbirine eşit kabul edilemez. Bu matematiksel kısıt, aritmetik ortalama veya standart sapma gibi parametrik istatistiksel işlemlerin bu veriler üzerinde doğrudan uygulanmasını engeller; bunun yerine medyan, çeyrekler arası açıklık (IQR) ve non-parametrik testler (Mann-Whitney U, Spearman Korelasyonu vb.) tercih edilir.
Etimoloji
Latince 'ordo' (düzen, sıra, dizi) kelimesinden türetilen 'ordinalis' sıfatı ile Latince 'variabilis' (değişebilir) kelimesinin birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Nominal değişken (kategoriler arasında hiçbir sıra veya hiyerarşi yoktur, sadece etiketleme yapar) ve aralıklı değişken (interval variable - değerler arasındaki mesafelerin eşit ve anlamlı olduğu, ancak mutlak sıfır noktasının bulunmadığı ölçüm düzeyi). Sıralı değişkenler büyüklük ilişkisi kurmasıyla nominalden ayrılırken, aralıklar arasındaki mesafenin eşit olmamasıyla aralıklı değişkenden ayrılır.
Keşfetmeye Devam Edin
Likert Ölçeği
Likert Ölçeği
Likert Scale
Bireylerin belirli bir nesne, olay veya duruma yönelik tutum ve algılarını dereceli ifadeler aracılığıyla ölçen psikometrik bir değerlendirme aracıdır.
İncele