Küme Değerlendirmesi
Cluster Evaluation
Tanım
Aynı program hedeflerini paylaşan ancak farklı lokasyonlarda yürütülen müdahalelerin, koordineli ve eş zamanlı olarak birden fazla değerlendirici tarafından incelendiği kapsamlı bir program değerlendirme stratejisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Uluslararası bir psikososyal destek programının, farklı ülkelerdeki beş ayrı mülteci kampında eş zamanlı olarak uygulanması. Her kamp için atanan ayrı değerlendiriciler, travma sonrası stres belirtilerindeki azalmayı standardize edilmiş ölçeklerle sürekli olarak ölçer ve verileri merkezi bir havuzda birleştirerek programın hangi kültürel bağlamda daha verimli çalıştığını analiz eder.
Derin Analiz
Küme değerlendirmesi, özellikle geniş ölçekli, çok merkezli toplumsal veya klinik müdahalelerin etkililiğini ölçmede kritik bir metodolojik rol oynamaktadır. Biçimlendirici (formative) ya da toplamsal (summative) nitelikte olabilen bu yaklaşım, farklı sahalardan elde edilen verilerin ortak bir çerçevede sentezlenmesini sağlar. Yöntemin temel mekanizması, bağımsız gibi görünen ancak ortak paydada buluşan veri setlerinin, merkezi bir koordinasyon altında karşılaştırılmasına dayanır. Bu sayede programın hangi bileşenlerinin başarıya ulaştığı, hangi bağlamsal faktörlerin ise başarısızlığa yol açtığı izole edilerek incelenebilir. İstatistiksel olarak heterojen sahadan gelen bulguların harmonizasyonunu gerektirdiğinden, veri toplama araçlarının standardizasyonu ve değerlendiriciler arası güvenirlik süreç boyunca titizlikle yönetilir.
Etimoloji
İngilizce 'cluster' (küme, salkım) ve Latince 'evaluare' (değer biçmek, 'ex-' [dışında] + 'valere' [güçlü/değerli olmak] kökünden türetilmiştir) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Meta-analiz (geçmişteki bağımsız çalışmaların nicel birleştirilmesi) ve çok merkezli klinik araştırma (etkililikten ziyade etki ve güvenliğe odaklanan medikal çalışmalar). Küme değerlendirmesi, sonuçların istatistiksel birleşiminden ziyade, devam eden programların koordineli ve nitel/nicel karma yöntemlerle saha bazlı incelenmesidir.