Biçimlendirici Değerlendirme
Formative Evaluation
Tanım
Bir programın veya müdahalenin erken aşamalarında, gelişimini yönlendirmek ve iyileştirmek amacıyla nitel ya da nicel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı süreçtir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) grup terapisi programının pilot uygulamasında, klinik psikologların ilk üç seans sonrasında danışan geri bildirimlerini toplayarak materyalleri ve seans akışını revize etmesi biçimlendirici değerlendirmedir.
Derin Analiz
Eğitim bilimleri, klinik müdahale tasarımı ve program değerlendirme disiplinlerinde kritik bir metodolojik işleve sahiptir. Nihai ürünü veya çıktıyı ölçen summative (özetleyici) değerlendirmenin aksine, biçimlendirici değerlendirme süreç odaklıdır. Programın uygulayıcıları ile değerlendirmeci arasında sürekli, yinelemeli (iteratif) ve genellikle informal etkileşimleri barındırır. Amaç; hedeflerin netleştirilmesi, uygulama süreçlerinin anlık izlenmesi, personel ve kaynak gereksinimlerinin erken fark edilerek müdahale stratejilerinin dinamik olarak revize edilmesidir. İstatistiksel ve metodolojik bağlamda, yapı geçerliliğini ve uygulama sadakatini (treatment fidelity) artırmak için bir erken uyarı sistemi işlevi görür.
Etimoloji
Latince 'formare' (şekillendirmek, biçim vermek) fiilinden türetilmiş 'formativus' ile Latince 'valere' (güçlü olmak, değer taşımak) kökünden gelen 'evaluatio' kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Özetleyici değerlendirme (summative evaluation) ile sıklıkla karıştırılır; özetleyici değerlendirme program sonunda nihai etkililiği ölçerken, biçimlendirici değerlendirme süreç içinde iyileştirme sağlar.