Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Karma

Karma

Tanım

Hinduizm ve Budizm'de zihinsel, sözel ya da bedensel eylemlerin ve niyetlerin, evrensel bir nedensellik zinciri çerçevesinde kişinin gelecekteki deneyimlerini belirleme ilkesi.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik pratikte, sürekli olarak çevresindeki insanlara karşı manipülatif ve zarar verici niyetlerle yaklaşan bir bireyin, bir süre sonra sosyal çevresi tarafından dışlanmasını 'hak edilmiş bir kader' veya 'karma' olarak algılaması ve bu döngüyü kendi bilişsel şemalarıyla pekiştirmesi.

Derin Analiz

Dinler tarihi, felsefe ve analitik psikolojide (özellikle Carl Jung'un arketipler ve kolektif bilinçdışı çalışmalarında) ele alınan karma, bireyin eylem-niyet vektörlerinin oluşturduğu psikolojik ve kozmik geri besleme döngüsüdür. Budist psikolojide determinist bir ceza-ödül mekanizmasından ziyade, failin niyetine (cetana) dayalı bir bilinç durumunun zihinsel izler (samskara) bırakması ve bu izlerin bilişsel-davranışsal kalıpları şekillendirmesi olarak incelenir. Davranış bilimleri ve fenomenolojik perspektiften bakıldığında, bireyin dış dünyaya yansıttığı algısal ve davranışsal tutumların, bilişsel önyargılar ve atıf hataları (attribution errors) yoluyla kendi sosyal gerçekliğini üretmesi mekanizmasıyla paralellik gösterir.

Etimoloji

Sanskritçe 'kri' (yapmak, eylemek, fiilde bulunmak) kökünden türetilmiştir; kelime anlamı itibarıyla 'fiil, eylem veya edim' karşılığına gelir.

Karıştırmayın

Kader (fatalizm - dışsal ve değiştirilemez bir güç tarafından önceden belirlenmişlik) ile karıştırılır; oysa karma, bireyin kendi iradesi, niyeti ve eylemlerine dayalı dinamik bir neden-sonuç zinciridir.