Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Uzlaşma Ve Fark Yöntemi

Method Of Agreement And Difference

Tanım

John Stuart Mill tarafından ampirik bilimin temellerini atmak üzere formüle edilen ve bir olgunun hem gerekli hem de yeterli koşullarını eşzamanlı olarak tespit etmeyi amaçlayan mantıksal tümevarım yöntemidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir psikofarmakoloji laboratuvarında yeni geliştirilen bir anksiyete giderici molekülün etkinliği test edilmektedir. Araştırmacılar, farklı demografik özelliklere sahip ancak aynı klinik düzeyde panik atak geçiren dört hastaya bu ilacı verir ve hepsinde semptomların azaldığını gözlemler (uzlaşma). Ardından, aynı profildeki diğer dört hastaya plasebo verdiklerinde semptomların devam ettiğini saptarlar (fark). Yöntem, ilacın varlığı ile iyileşme arasındaki zorunlu ve yeterli bağı kanıtlar.

Derin Analiz

Bilimsel metodolojide nedensel çıkarım yapmanın en güçlü araçlarından biri olan bu yöntem, tek başına 'uzlaşma yöntemi'nin (ortak neden arama) ve 'fark yöntemi'nin (ortaya çıkış ile çıkışsızlık arasındaki tek farkı bulma) entegre edilmiş versiyonudur. Deneysel ve yarı deneysel araştırmalarda, karmaşık veri setleri içerisindeki gürültüyü elimine ederek bağımlı değişkeni tetikleyen asıl mekanizmayı izole etmek için kullanılır. İstatistiksel modellemede çoklu regresyon veya varyans analizi (ANOVA) mantığının temelini oluşturan bu yaklaşım, hem ortak paydaların hem de dışlayıcı faktörlerin sistematik olarak kontrol edilmesini gerektirir.

Etimoloji

Latince 'methodus' [yol, yöntem] (Yunanca 'meta' [öte/aracılığıyla] + 'hodos' [yol]) ve Latince 'agere' [uzlaşmak/birlikte hareket etmek] ile 'differre' [farklı olmak/ayrılmak] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Yalnızca ortak unsurları arayan 'uzlaşma yöntemi' (method of agreement) ve tek bir değişkenin çıkarılmasıyla oluşan değişimi inceleyen 'fark yöntemi' (method of difference) ile sıklıkla karıştırılır; bu terim ise her iki stratejinin hibrit ve daha güçlü bir birleşimidir.