Üst-değerlendirme
Metaevaluation
Tanım
Bir araştırma veya müdahale değerlendirme sürecinin kendisinin metodolojik kalitesini, geçerliğini ve kullanışlılığını sistematik olarak inceleme ve yargılama süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikolojide yeni bir travma müdahale programının etkinliğini ölçen kapsamlı bir etki değerlendirmesi tamamlandıktan sonra, fon sağlayan bağımsız bir kurul, bu değerlendirmenin tarafsızlığını, kullanılan istatistiksel modellerin doğruluğunu ve örneklem seçimindeki potansiyel yanıkları incelemek üzere bir üst-değerlendirme süreci başlatır.
Derin Analiz
Üst-değerlendirme (metaevaluation), metodolojide 'değerlendiricinin değerlendirilmesi' (evaluating the evaluators) ilkesine dayanır. Araştırma tasarımı, veri toplama araçları, analitik stratejiler ve elde edilen bulguların tutarlılığı gibi parametrelerin kabul görmüş bilimsel standartlara (örneğin Joint Committee on Standards for Educational Evaluation ölçütleri) uygunluğunu denetler. Psikometrik geçerlik, maliyet-etkinlik, zamanlama ve bilginin yayılım genişliği (pervasiveness of dissemination) gibi çok boyutlu kriterleri mercek altına alarak birincil değerlendirme raporunun önyargılardan arınmış, yansıtıcı ve epistemolojik açıdan güvenilir olup olmadığını saptar.
Etimoloji
Yunanca 'meta-' [ötesinde, aşan, üst düzey] + Latince 'evaluatio' [değer biçmek, ex- 'dışarı' + valere 'güçlü/değerli olmak'] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Meta-analiz (meta-analysis) ile sıklıkla karıştırılır; meta-analiz birden fazla bağımsız ampirik çalışmanın nicel sonuçlarını istatistiksel olarak birleştirirken, üst-değerlendirme mevcut bir değerlendirme sürecinin kalitesini ve değerini yargılar.