Boylamsal Desen
Longitudinal Design
Tanım
Aynı katılımcı grubunun veya değişkenlerin, belirli bir zaman aralığı boyunca tekrarlanan ölçümlerle incelendiği temel araştırma tasarımı.
Örnek Vaka / Uygulama
Kentsel ve banliyö okullarındaki çocukların bilişsel gelişim trajektorilerini incelemek amacıyla aynı çocuk grubunun 7 yaşından 15 yaşına kadar her iki yılda bir sözel ve sayısal akıl yürütme testlerine tabi tutulması.
Derin Analiz
Boylamsal desenler, gelişimsel psikoloji, epidemiyoloji ve klinik araştırmalarda nedensellik ilişkilerini ve değişim yörüngelerini saptamak için kullanılan kritik bir metodolojidir. Kesitsel (cross-sectional) çalışmaların aksine, bireyler arası farklılıkları sabitleyip birey içi (intra-individual) değişim dinamiklerini doğrudan gözlemleme olanağı tanır. Bu yöntem; panel çalışmaları (rastgele örneklem) ve kohort çalışmaları (ortak özellik taşıyan gruplar) olarak alt kategorilere ayrılır. Ancak veri toplama sürecindeki uzun süreler; katılımcı kaybı (attrition/dropout), test tekrarı etkisi (testing effect) ve yaş-zaman-koort karışışıklığı (age-period-cohort confounding) gibi istatistiksel ve metodolojik tehditler barındırır. Analiz aşamasında büyüme eğrisi modelleri (growth curve modeling) ve çok düzeyli modelleme teknikleri sıklıkla devreye girer.
Etimoloji
Latince 'longitudo' (uzunluk, boy) kökünden türetilmiş 'longitudinalis' sıfatı ile Latince 'designare' (işaretlemek, planlamak, tasarlamak) fiilinden gelen 'design' kelimesinin birleşimidir.
Karıştırmayın
Kesitsel desen (cross-sectional design) ile sıklıkla karıştırılır; kesitsel desen farklı yaş gruplarından verileri tek bir zamanda toplarken, boylamsal desen aynı bireyleri zaman içinde takip eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Kesitsel Desen
Cross-sectional Design
Farklı yaş veya gelişim düzeylerindeki bireylerin tek bir zaman diliminde karşılaştırıldığı nicel bir araştırma yöntemidir.
İncele
Kohort Çalışması
Cohort Study
Ortak bir özelliği ya da deneyimi paylaşan bir grup bireyin (kohort) zaman içinde izlenerek belirli sağlık sonuçlarının veya değişkenlerin insidansının karşılaştırıldığı gözlemsel bir araştırma desenidir.
İncele