Madde Geçerliği
İtem Validity
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikolojide depresyon şiddetini ölçmek için geliştirilen 20 maddelik bir ölçekte, 'Son zamanlarda uyku sorunları yaşıyorum' maddesinin, ölçeğin genel toplam puanıyla ve klinik görüşme sonuçlarıyla yüksek bir korelasyon gösterdiği saptanırsa, bu maddenin madde geçerliğinin yüksek olduğu sonucuna varılır. Buna karşın, depresyonla hiçbir teorik bağı olmayan 'Hangi mevsimi daha çok seversiniz?' maddesi test toplamıyla korelasyon vermezse madde geçerliği sıfıra yakın olur ve testten çıkarılır.
Derin Analiz
Psikometri ve test geliştirme süreçlerinde madde geçerliği, testin bütününe varan geçerlik zincirinin ilk ve en kritik halkasını oluşturur. Bir test maddesinin geçerliği, genellikle o maddenin testin toplam puanıyla (kriter puanıyla) arasındaki korelasyon katsayısı hesaplanarak değerlendirilir. Eğer bir madde, testin ölçmek istediği genel yapı ile yüksek düzeyde istatistiksel uyum sergiliyorsa, o maddenin yapı geçerliğine katkı sağladığı kabul edilir. Klasik Test Teorisi (KTT) ve Madde Tepki Kuramı (MTK) bağlamında, maddelerin ayırt edicilik parametreleri ile doğrudan ilişkilidir. Düşük madde geçerliğine sahip maddeler, yapı geçerliğini zedeler ve testin güvenilirliğine gölge düşürür; bu nedenle madde analizi aşamasında testten ayıklanmaları veya yeniden revize edilmeleri gerekir.
Etimoloji
Latince 'individuum' [bölünemez parça/öğe] kelimesinden türetilen 'item' (madde) ve Latince 'validus' [güçlü, sağlam, geçerli] kökünden gelen 'validity' (geçerlik) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Madde güvenilirliği ile sıkça karıştırılır. Madde güvenilirliği, maddenin tutarlı ölçüm yapıp yapmadığını (örneğin test-tekrar test kararlılığını) incelerken; madde geçerliği, maddenin gerçekten doğru hedefi vurup vurmadığını, yani amaçlanan psikolojik yapıyı ampirik olarak temsil edip etmediğini test eder.