Korelasyonel Yanılgı
Correlational Fallacy
Tanım
İki değişken arasındaki istatistiksel ilişkinin otomatik olarak nedensellik ilişkisi anlamına geldiği yönündeki hatalı çıkarımdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacının, düzenli olarak kahve tüketen bireylerin tüketmeyenlere kıyasla daha yüksek stres seviyelerine sahip olduğunu tespit etmesi ve 'Kahve içmek strese neden olur' sonucuna varması korelasyonel yanılgıdır. Aslında yüksek stresli bireyler uyanık kalmak için daha fazla kahve tüketiyor olabilir veya yoğun iş temposu (üçüncü değişken) hem stresin hem de kahve tüketiminin ortak kaynağı olabilir.
Derin Analiz
Metodolojik ve istatistiksel psikolojide, korelasyon (r) değişkenler birlikte değişim gösterdiğinde ortaya çıkar ancak bu durum yönlülük problemini veya üçüncü değişken ihtimalini ortadan kaldırmaz. X ve Y değişkenleri birlikte artıyor ya da azalıyor olabilir; ancak X, Y'ye sebep oluyor olabileceği gibi, Y de X'e sebep oluyor olabilir veya tamamen gözlemlenmeyen üçüncü bir Z değişkeni her ikisini de etkiliyor olabilir. Araştırmacılar, deneysel manipülasyon olmaksızın sadece gözlemsel verilere dayanarak nedensellik iddiasında bulunduklarında bu epistemolojik hataya düşerler.
Etimoloji
Latince 'correlatio' (karşılıklı ilişki) ve 'fallacia' (aldatma, yanıltıcı argüman) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Üçüncü değişken sorunu (third-variable problem) ile yakından ilişkilidir ancak yanılgının kendisi bu durumun fark edilmeyip doğrudan nedensellik atanması eylemidir.