Yönlülük Problemi
Directionality Problem
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Araştırmacılar, bireylerin günlük egzersiz miktarı ile mutluluk düzeyleri arasında pozitif bir korelasyon bulmuştur. Ancak yönlülük problemi nedeniyle, daha fazla egzersiz yapmanın insanları daha mutlu mu ettiğini, yoksa doğal olarak daha mutlu olan bireylerin mi daha fazla egzersiz yapmaya meyilli olduğunu bu verilerle söylemek imkansızdır.
Derin Analiz
Yönlülük problemi, korelasyonel araştırma tasarımlarının en temel metodolojik kısıtlılıklarından biridir. İki değişken ($X$ ve $Y$) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki (korelasyon) saptanması, nedensellik bağı kurmak için asla yeterli değildir. Bu problem, $X$'in $Y$'ye mi neden olduğunu, yoksa $Y$'nin mi $X$'i tetiklediğini (ters nedensellik) ya da gözlenen ilişkinin üçüncü bir gizli değişken ($Z$) tarafından yönlendirilip yönlendirilmediğini ortaya koyamaz. Özellikle kesitsel (cross-sectional) çalışmalarda zaman sıralılığının (temporality) denetlenememesi, verilerin ampirik yorumlanmasında yanıltıcı sonuçlara yol açar. Nedensel çıkarım yapabilmek için boylamsal (longitudinal) tasarımlar veya deneysel manipülasyonlar şarttır.
Etimoloji
İngilizce 'direction' (yön, doğrultu, Latince *dirigere* [düzenlemek, hizalamak] kökünden) ve 'problem' (Yunanca *proballein* [öne atmak, ortaya koymak] sözcüklerinin bileşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Yarı Kısmi Korelasyon
Yarı Kısmi Korelasyon
Part Correlation
İki değişkenden yalnızca birinden üçüncü bir değişkenin etkisinin istatistiksel olarak arındırıldığı korelasyon türüdür.
İncele
Gruplararası Desen
Gruplararası Desen
Between-groups Design
Farklı katılımcı gruplarının bağımsız değişkenin farklı düzeylerine rastgele atandığı ve her grubun yalnızca tek bir deneysel koşula katıldığı araştırma deseni.
İncele
Apsis
Apsis
Abscissa
İki boyutlu bir kartezyen koordinat sisteminde, bir noktanın veya veri değerinin yatay (x) ekseni üzerindeki izdüşümünü gösteren birinci koordinat.
İncele
Genel Doğrusal Model
Genel Doğrusal Model
General Linear Model (GLM)
Bağımlı bir değişken ile bir veya daha fazla bağımsız açıklayıcı değişken arasındaki doğrusal ilişkiyi modelleyen, regresyon ve varyans analizi gibi geniş bir istatistiksel teknikler sınıfı.
İncele