Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Gruplar Arası Karşılaştırma Deseni

Group-comparison Design

Tanım

Farklı birey setlerinin kontrol veya deneysel koşullara seçkisiz olarak atanarak aralarındaki potansiyel farkların incelendiği araştırma yaklaşımı.

Örnek Vaka / Uygulama

Yeni geliştirilen bir bilişsel davranışçı terapi protokolünün sosyal kaygı üzerindeki etkisini inceleyen bir araştırmacının, anksiyete tanısı almış 60 katılımcıyı seçkisiz olarak iki gruba ayırması; birinci gruba 8 haftalık terapi programını uygulaması, ikinci gruba ise hiçbir müdahale uygulamayarak bekleme listesinde tutması ve sonrasında elde edilen son test puanlarını bağımsız örneklem t-testi ile karşılaştırması.

Derin Analiz

Gruplar arası karşılaştırma deseni, nicel araştırma yöntemlerinde nedensellik bağını kurmak ve değişkenler arası farkları saptamak için kullanılan temel bir metodolojidir. Genellikle katılımcıların en az iki farklı gruba (örneğin müdahale grubu ve kontrol grubu) ayrılması ve bu grupların bağımlı değişken üzerindeki performanslarının veya ölçüm skorlarının kıyaslanması esasına dayanır. Veri analizi aşamasında t-testi, varyans analizi (ANOVA) veya çok değişkenli varyans analizi (MANOVA) gibi parametrik ve non-parametrik istatistiksel testler yoğun olarak kullanılır. Bu desenin içsel geçerliğini artırmak adına seçkisiz atama (random assignment) kritik bir öneme sahiptir; zira bu mekanizma, karıştırıcı değişkenlerin gruplara eşit dağılmasını sağlayarak gözlenen farkların doğrudan manipülasyona atfedilmesine olanak tanır.

Etimoloji

İngilizce 'group' (küme, grup) + 'comparison' (karşılaştırma) + 'design' (tasarım, desen) kelimelerinin birleşiminden oluşan, deneysel metodolojide katılımcı kümelerinin kıyaslanmasını ifade eden bir terimdir.

Karıştırmayın

Tek denekli desenler (single-subject designs) ve denek içi (tekrar eden ölçümler) desenler ile sıkça karıştırılır. Denek içi desenlerde aynı katılımcılar birden fazla koşuldan geçerken, gruplar arası karşılaştırma deseninde her katılımcı yalnızca tek bir deneysel koşulda yer alır.