Kapak Hikayesi
Cover Story
Tanım
Araştırma katılımcılarının gerçek hipotezden haberdar olarak davranışlarını değiştirmesini engellemek amacıyla, çalışmanın amacına yönelik olarak kurgulanan makul ancak yanlış bilgilendirme stratejisi.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal psikoloji laboratuvarında uyum (conformity) davranışını inceleyen bir araştırmada, katılımcılara çalışmanın 'görsel algı testi' üzerine olduğu söylenir. Oysa gerçekte amaç, diğer grup üyelerinin kasıtlı olarak yanlış verdiği cevaplar karşısında bireyin çoğunluğa uyup uymadığını gözlemlemektir. 'Görsel algı testi' burada manipülasyonu sağlayan kapak hikayesidir.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve sosyal psikoloji metodolojisinde, katılımcıların talep karakteristiklerine (demand characteristics) uyum sağlamasını veya hipotezi tahmin ederek yapay tepkiler vermesini önlemek kritik bir öneme sahiptir. Kapak hikayesi, bu metodolojik tehdidi bertaraf etmek için kullanılan kontrollü bir aldatma (deception) aracıdır. Araştırmacının iç geçerliği (internal validity) korumak adına başvurduğu bu yöntem, etik kuralların sınırları içinde kalmak zorundadır. APA standartlarına göre; kapak hikayesi katılımcıları zararlı, utandırıcı veya riskli durumlara sokmamalı, çalışma sonrasında mutlaka ayrıntılı bir borç ödeme (debriefing) süreciyle gerçeğin bilgisi verilmelidir.
Etimoloji
İngilizce 'cover' (örtmek, gizlemek) ve 'story' (hikaye, anlatı) kelimelerinin birleşiminden oluşan, kökensel olarak istihbarat ve operasyonel aldatma terminolojisinden deneysel psikolojiye uyarlanmış bir terim.
Karıştırmayın
Talep karakteristikleri (demand characteristics) ile sıklıkla karıştırılır. Talep karakteristikleri katılımcının deneyin amacını sezerek buna göre davranmasıdır; kapak hikayesi ise bu durumu engellemek için araştırmacının bilinçli olarak yarattığı sahte çerçevedir.