Makula
Macula
Tanım
İç kulakta yer çekimi ve baş pozisyonunu algılayan duyusal doku yaması veya retinada keskin merkezi görmeden sorumlu sarı leke bölgesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir nöroloji muayenesinde, hastanın başını ani olarak sağa veya sola yatırdığında yaşadığı vertigo (baş dönmesi) şikayeti, iç kulaktaki utrikulus makulasında yer alan otolitlerin otokonya kopması sonucu yarım daire kanallarına yer değiştirmesi (Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo - BPPV) ile doğrudan ilişkilidir.
Derin Analiz
Nöroanatomi ve duyusal fizyoloji bağlamında makula iki temel anatomik yapıyı ifade eder. İşitme ve denge sisteminde (vestibüler sistem), utrikulus ve sakkulus içinde bulunan makulalar, başın uzaydaki konumunu ve yer çekimi ivmesini algılayan otolitik organlardır. Jelatinöz matriks içerisindeki kalsiyum karbonat kristalleri (otolitler), başın hareketiyle yer değiştirerek tüy hücrelerinin (hair cells) stereosilyalarını büker ve vestibülokoklear sinir (CN VIII) aracılığı ile beyne impuls gönderir. Görme sisteminde ise 'macula lutea', retinanın merkezinde yer alan ve yüksek keskinlikte renkli görmeyi sağlayan koni fotoreseptörlerinin en yoğun bulunduğu alandır.
Etimoloji
Latince kökenli bir sözcük olup 'leke, benek' anlamına gelen 'macula' kelimesinden türetilmiştir. Anatomi literatüründe hem gözün retina tabakasındaki sarı lekeyi hem de iç kulaktaki denge reseptör alanlarını tanımlamak için ortak bir terim olarak kullanılmaktadır.
Karıştırmayın
İç kulaktaki makulalar (statik denge ve yer çekimi algısı) ile yarım daire kanallarındaki ampullalar (rotasyonel ve dinamik hareket algısı) sıkça karıştırılır. Görsel makula (macula lutea) ise genel retina dokusuyla değil, özellikle foveal keskin görme alanı ile ayırt edilmelidir.