Çapraz Desen
Crossover Design
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir anksiyete önleyici farmakoterapi ajanının etkinliğini test etmek isteyen bir araştırmacı, hastaları iki gruba ayırır. İlk grup 8 hafta boyunca etken maddeyi, ardından 4 hafta arınma (washout) döneminden sonra 8 hafta boyunca plaseboyu alır. İkinci grup ise aynı süreci ters sıralamayla (önce plasebo, sonra etken madde) deneyimler. Böylece her hasta hem ilacın hem de plasebonun etkisini kendi bünyesinde karşılaştırma imkanı sunar.
Derin Analiz
Çapraz desen, klinik araştırmalarda ve psikofarmakolojik çalışmalarda istatistiksel gücü artırmak ve hata varyansını minimize etmek amacıyla sıklıkla tercih edilen bir metodolojidir. Temel mantığı, her katılımcının kendi kontrol grubu olarak işlev görmesine dayanır. Katılımcılar rastgele gruplara ayrılır; örneğin birinci grup önce A tedavisini, ardından B tedavisini alırken, ikinci grup tam tersi sırayla (B ve ardından A) müdahaleye tabi tutulur. Bu yapı, bireyler arası (inter-individual) değişkenliğin bağımlı değişken üzerindeki gürültü etkisini ortadan kaldırarak daha küçük örneklem boyutlarıyla yüksek istatistiksel güç elde edilmesini sağlar. Ancak çalışmanın geçerliliğini tehdit eden en büyük metodolojik risk 'taşıma etkisi'dir (carryover effect). İlk müdahalenin etkisinin tamamen silinmesi ve baz düzeyine dönülmesi için müdahaleler arasında yeterli bir arınma dönemi (washout period) bırakılması zorunludur. Ayrıca çalışma süresinin uzamasına bağlı olarak ortaya çıkan denek kaybı (attrition) verinin bütünlüğünü tehlikeye atabilecek potansiyel bir kısıtlılıktır.
Etimoloji
İngilizce 'cross' (geçmek, çaprazlamak) ve 'over' (üzerinden) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiş; metodolojide deneklerin farklı müdahaleler arasında geçiş yapmasını ifade eden bir terimdir.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Hata Varyansı
Hata Varyansı
Error Variance
Ölçülen puanlardaki, bağımlı değişkeni etkileyen ancak bağımlı veya kontrollü bağımsız değişkenler dışındaki dışsal etkenlerden kaynaklanan rastgele dalgalanma ve değişkenlik miktarı.
İncele
Arınma Dönemi
Arınma Dönemi
Wash-out Period
Uygulanan bir ilacın veya müdahalenin vücuttan tamamen atılması ya da etkisini yitirmesi için bırakılan bekide süresidir.
İncele