Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Madde Ayırıcılığı

İtem Discriminability

Tanım

Bir test maddesinin, ölçülen niteliğe yüksek veya düşük düzeyde sahip olan bireyleri istatistiksel olarak birbirinden ne kadar iyi ayırabildiğini gösteren ölçüttür.

Örnek Vaka / Uygulama

100 soruluk bir klinik depresyon envanterinde yer alan 12. maddenin ayırıcılık indeksinin incelenmesi: Klinik olarak ağır düzeyde depresyon tanısı almış üst grup ile sağlıklı kontrol grubundan oluşan alt grubun bu maddeye verdikleri yanıtlar karşılaştırılır. Eğer ağır gruptakiler bu maddeden yüksek puan alırken sağlıklı gruptakiler düşük puan alıyorsa, bu maddenin ayırıcılık gücünün yüksek olduğu kabul edilir.

Derin Analiz

Psikometri ve test geliştirme süreçlerinde, klasik test kuramı çerçevesinde hesaplanan madde ayırıcılığı indeksi ($r_{jx}$), genellikle ilgili maddenin puanı ile toplam test puanı arasındaki korelasyon katsayısı olarak ele alınır. -1 ile +1 arasında değerler alır. +1'e yaklaşan değerler, o maddenin üst grup (yeterlilik düzeyi yüksek) ile alt grubu (yeterlilik düzeyi düşük) kusursuz bir şekilde ayrıştırdığını gösterir. Negatif değerler ise testin genel yapısıyla çelişen, hatalı veya ters yönde çalışan maddelere işaret eder. Madde analizinin temel bileşenidir.

Etimoloji

İngilizce 'item' (madde, öğe) ve Latince 'discriminare' (ayırt etmek, seçmek, ayrıştırmak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Madde güçlüğü (item difficulty) ile sıkça karıştırılır. Madde güçlüğü, maddeyi doğru yanıtlayanların oranını verirken; madde ayırıcılığı, o maddenin bireylerin toplam yetenek veya özellik seviyesindeki farkları yakalama gücünü değerlendirir.