Kontrollü Örneklem
Controlled Sampling
Tanım
Araştırma evreninden örneklem seçilirken istenmeyen veya veriyi manipüle etme potansiyeli taşıyan belirli özelliklerin seçilme olasılığının bilinçli olarak minimize edildiği metodolojik bir tekniktir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yükseköğretim başarı oranlarını inceleyen bir eğitim araştırmacısında, ulaşım maliyeti aşırı yüksek olan kırsal kesimdeki küçük okulların veya veriyi istatistiksel olarak domine edecek devasa ana kampüslerin veri setini çarpıtmasını önlemek amacıyla örneklem olasılıklarının ağırlıklandırılarak yeniden düzenlenmesi kontrollü örneklem uygulamasıdır.
Derin Analiz
Kontrollü örneklem, özellikle nicel araştırmalarda ve veri modellemesinde dışsal değişkenlerin (confounding variables) ve maliyet veya lojistik gibi kısıtların bağımlı değişken üzerindeki istenmeyen etkilerini sınırlamak için kullanılan stratejik bir olasılıklı örnekleme türevidir. Standart rasgele örnekleme süreçlerinden farklı olarak, popülasyondaki belirli alt grupların aşırı temsil edilmesini (overrepresentation) veya çalışmanın istatistiksel gücünü düşürecek uç değerlerin (outliers) örnekleme dahil olma riskini matematiksel veya kuralsal olarak engeller. Araştırmacının evren parametrelerini manipüle etmeden, örneklem planlaması aşamasında hata varyansını kontrol altında tutmasını sağlar.
Etimoloji
İngilizce 'control' (denetim altında tutma, yönlendirme, Latince 'contra-rotulus' [karşı kütük/kayıt]) ve 'sampling' (örnekleme, Eski İngilizce ve Cermen kökenli 'sample' [örnek, numune] kelimesinden türetilmiştir).
Karıştırmayın
Tabakalı örneklem (stratified sampling) ile sıklıkla karıştırılır; tabakalı örneklemde amaç alt grupların temsiliyetini garantilemekken, kontrollü örneklemde belirli istenmeyen özelliklerin veya risklerin olasılığını baskılamak veya elemek hedeflenir.