Ölçüt Geçerliği
Criterion Validity
Tanım
Bir psikolojik testin veya ölçüm aracının, önceden kabul görmüş dışsal bir standartla (ölçüt) ne derece korelasyon gösterdiğini inceleyen psikometrik geçerlik türü.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir işe alım mülakatı ölçeğinin ölçüt geçerliğini test etmek için, araştırmacılar ölçek puanlarını adayların işe başladıktan altı ay sonraki performans değerlendirme notlarıyla (ölçüt) karşılaştırır. Eğer yüksek ölçek puanı alanlar yüksek performans gösteriyorsa, ölçeğin yordayıcı ölçüt geçerliğine sahip olduğu kabul edilir.
Derin Analiz
Psikometri ve psikolojik değerlendirmede ölçüt geçerliği, geliştirilen yeni bir aracın ampirik dünyadaki karşılığını doğrulama sürecinin omurgasını oluşturur. Yordayıcı (predictive), eşzamanlı (concurrent) ve geriye dönük (retrospective) olmak üzere üç alt kategoride incelenir. İstatistiksel olarak, test puanları ile ölçüt puanları arasındaki Pearson korelasyon katsayısı (r) üzerinden hesaplanır. Temel amaç, testin teorik yapısının pratik düzlemde işlevsel bir karşılığı olup olmadığını matematiksel olarak kanıtlamaktır. Güçlü bir ölçüt seçimi, testin yordama gücünü doğrudan belirler; ancak ölçüt kirlenmesi (criterion contamination) gibi metodolojik tuzaklar, korelasyon katsayısının yapay olarak yüksek çıkmasına yol açabileceği için dikkatle kontrol edilmelidir.
Etimoloji
Latince 'criterium' [karar verme ölçütü, standart] ve 'validus' [güçlü, sağlam, geçerli] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yapı geçerliği (construct validity) ile sıkça karıştırılır. Yapı geçerliği testin soyut teorik temellerini ölçerken, ölçüt geçerliği doğrudan pratik bir dış standartla olan bağına odaklanır.