Aşırı Eşleme
Overmatching
Tanım
Araştırma katılımcılarının, bağımlı değişken üzerinde hiçbir etkisi olmayan veya ihmal edilebilir düzeyde etkisi bulunan aşırı sayıda karakteristik özellik açısından eşleştirilmesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir onkoloji ilacının etkinliğini araştıran bir klinik psikofarmakoloji çalışmasında, deney ve kontrol grupları yaş ve cinsiyet gibi kritik değişkenlerin yanı sıra hanehalkı geliri ve ikamet edilen mahalle gibi ilacın biyolojik mekanizmasıyla hiçbir bağı olmayan değişkenler açısından da birebir eşleştirilirse, araştırmada aşırı eşleme (overmatching) gerçekleşmiş olur ve ilacın gerçek terapötik etkisi gözden kaçabilir.
Derin Analiz
Deneysel ve yarı deneysel araştırmalarda iç geçerliği artırmak amacıyla kullanılan eşleme (matching) stratejisinin, metodolojik bir yanılgıya dönüşmesi durumudur. Araştırmacının, ana etkiyi incelediği bağımsız değişken dışındaki gürültü değişkenlerini (confounding variables) kontrol etmeye çalışırken, araştırılan gerçek nedensel ilişkiyi istatistiksel olarak maskelemesi veya yok etmesidir. Özellikle vaka-kontrol (case-control) çalışmalarında, çalışma hipoteziyle doğrudan ilgili olmayan sosyoekonomik veya coğrafi faktörlerin eşleme kriterine dahil edilmesi, örneklem varyansını yapay olarak daraltır, istatistiksel gücü (statistical power) düşürür ve tip II hata (yanlış negatif) olasılığını tehlikeli biçimde artırır.
Etimoloji
İngilizce 'over-' (aşırı, üst düzeyde) öneki ile 'match' (eşleştirmek, denk getirmek; Eski İngilizce 'gemæcca' [eş, yoldaş] kelimesinden) kökünün birleşiminden oluşan metodolojik bir terim.
Karıştırmayın
Karıştırıcı değişken kontrolü (confounding control) ile karıştırılır; ancak karıştırıcı kontrolü gerçek etkenleri dengelerken, aşırı eşleme araştırmanın duyarlılığını yok eden gereksiz kısıtlamalar getirir.
Keşfetmeye Devam Edin
İç Geçerlik
İç Geçerlik
İnternal Validity
Bir araştırmada incelenen bağımlı değişkendeki gözlenen değişimin, diğer alternatif açıklamalar ve karıştırıcı değişkenlerden arındırılarak doğrudan bağımsız değişkenle açıklanabilme derecesidir.
İncele
Karıştırıcı Değişken
Karıştırıcı Değişken
Nuisance Variable
Bağımsız değişkenin koşulları arasında sistematik olarak farklılık göstermeyen ancak deneysel hatayı ve varyansı artıran dışsal değişken türüdür.
İncele