Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Üs

Exponent

Tanım

Bir taban sayının kendisiyle kaç kez çarpılacağını gösteren ve tabanın sağ üst köşesine yazılan küçük sayı.

Örnek Vaka / Uygulama

Bellek decay (silinme) modellerinde veya öğrenme eğrilerinde performansın zamanla azalan üstel değişimini hesaplarken taban ve üs ilişkisi kurulur. Örneğin $2^3$ ifadesinde 2 tabandır ve 3 üstür; bu da 2'nin kendisiyle üç kez çarpılarak 8 sonucunu vermesini ifade eder.

Derin Analiz

Matematiksel ve nicel davranış bilimlerinde üst, üstel büyüme modellerinin, olasılık hesaplamalarının ve psikofizikteki Weber-Fechner veya Stevens güç kanunlarının temelini oluşturur. Uyarı şiddeti ile algılanan duyum arasındaki non-linear (doğrusal olmayan) ilişkiyi modellemede üslü ifadelerin matematiksel gücünden yararlanılır. İstatistiksel varyans analizleri ve logaritmik dönüşümlerde de veri dağılımını normalize etmek için kritik bir rol üstlenir.

Etimoloji

Latince 'ex-' (dışarı, yukarı) ve 'ponere' (koymak) fiillerinin birleşiminden türetilen 'exponere' (ortaya koymak, sergilemek) kelimesinden matematik literatürüne geçmiştir.

Karıştırmayın

Katsayı (coefficient) kavramı ile karıştırılır; katsayı bir değişkenin önüne çarpım olarak yazılırken, üs tabanın üzerine yazılır ve tekrarlı çarpımı temsil eder.