Ön Test-son Test Deseni
Before–after Design
Tanım
Bir müdahalenin veya bağımsız değişkenin etkisini ölçmek amacıyla, katılımcılara uygulamanın hem hemen öncesinde hem de sonrasında yapılan ölçümlerin alındığı temel deneysel araştırma deseni.
Örnek Vaka / Uygulama
Majör depresif bozukluk tanısı alan 40 katılımcıya 8 haftalık Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) uygulanmadan hemen önce Beck Depresyon Envanteri (ön test) verilir ve terapi seansları bittikten sonra aynı ölçek tekrar uygulanır (son test). İki ölçüm arasındaki puan farkı, terapinin etkinliğini değerlendirmek üzere bağımlı örneklemler t-testi ile analize tabi tutulur.
Derin Analiz
Ön test-son test deseni, klinik psikoloji ve bilişsel bilimlerde bir terapötik yaklaşımın, farmakolojik ajanın veya eğitim modelinin etkinliğini ampirik olarak değerlendirmek için kullanılan temel metodolojik araçlardan biridir. Temel mantığı, aynı katılımcı grubunun müdahale öncesindeki taban çizgisi (baseline) performansı ile müdahale sonrasındaki performansı arasındaki intra-individual (birey içi) değişim miktarını istatistiksel olarak hesaplamaktır. Bu yaklaşım, bireylerin kendi kontrol grupları olmalarını sağlayarak varyansın bir kısmını düşürür; ancak dışsal etkenler, tarihsel olaylar (history effect), olgunlaşma (maturation) ve test etme (testing) artifact'leri gibi tehditlere karşı kontrol grubu ile desteklenmediği sürece içsel geçerliliği zayıflayabilir.
Etimoloji
Latince 'prae-' (önce) + 'testum' (deneme kabı/sınav) ve post- (sonra) köklerinin birleşiminden türetilmiştir; deneysel süreçlerde zamansal ardışıklığı ifade eder.
Karıştırmayın
Sadece son test deseni (posttest-only design) ile karıştırılır; son test deseninde müdahale öncesi ölçüm alınmaz, yalnızca müdahale sonrası ölçüm yapılarak gruplar arası karşılaştırma yapılır.