Zaman Serisi Deseni
Time-series Design
Tanım
Bireylerin veya toplulukların belirli bir zaman aralığında defalarca gözlemlenmesini ve ölçülmesini sağlayan yarı deneysel araştırma tasarımı.
Örnek Vaka / Uygulama
Depresyon tedavisinde yeni bir dijital müdahale uygulamasının klinik etkinliğini inceleyen bir araştırmacı, hastaların semptom şiddetini müdahaleden önceki 6 hafta boyunca haftalık olarak ölçer. Ardından 8 haftalık uygulama süresince ve uygulama bittikten sonraki 6 hafta boyunca aynı ölçümleri haftalık olarak almaya devam eder. Elde edilen zaman serisi verisi, müdahalenin semptomlar üzerindeki anlık ve kalıcı etkisini trend analiziyle ortaya koyar.
Derin Analiz
Zaman serisi deseni, özellikle klinik psikoloji, epidemiyoloji ve toplum ruh sağlığı araştırmalarında, bir müdahalenin (örneğin yeni bir psikoterapi protokolünün veya toplumsal politikanın) etkisini değerlendirmek için kullanılan güçlü bir metodolojidir. Tek denekli araştırma tasarımlarının genişletilmiş bir formu olarak da görülebilir. Süreç, müdahale öncesinde ve sonrasında birden fazla veri noktasının toplanmasını gerektirir. Bu çoklu ölçüm stratejisi, veri setindeki trendleri, mevsimsel dalgalanmaları ve tesadüfi hataları ayırt etmeyi sağlar. İstatistiksel olarak otokorelasyon gibi zaman bağımlı veri sorunlarıyla başa çıkabilmek için zaman serisi analizi (time-series analysis) veya ARIMA gibi karmaşık modellemelerle desteklenir. Geleneksel ön test-son test tasarımlarına kıyasla iç geçerliliği artıran bu yapı, olgunlaşma veya tarihsel olaylar gibi dışsal tehditlerin etkisini izole etmeye olanak tanır.
Etimoloji
İngilizce 'time' (zaman, Latince 'tempus') ve 'series' (dizi, sıra, Latince 'serere' [bağlamak, örmek]) kelimelerinin birleşimiyle türetilmiş, yöntem bilimsel bir terimdir.
Karıştırmayın
Kesitsel araştırma deseni (cross-sectional design) ile karıştırılır; ancak kesitsel tasarımlar tek bir zaman diliminde anlık kesit alırken, zaman serisi deseni uzunlamasına (longitudinal) ve sık aralıklı ölçümleri şart koşar.
Keşfetmeye Devam Edin
Zaman Serisi Analizi
Zaman Serisi Analizi
Time-series Analysis
Tek bir değişkenin ardışık zaman aralıklarında tekrar eden ölçümlerle kaydedilen değişimlerini inceleyen ve geleceğe yönelik öngörüler sunan istatistiksel bir yöntemdir.
İncele
Otokorelasyon
Otokorelasyon
Autocorrelation
Zaman serisi verilerinde, bir değişkenin ardışık gözlemleri arasındaki istatistiksel ilişkiyi ifade eden matematiksel durum.
İncele