Bağımlı Örneklemler
Correlated Samples
Tanım
Aynı katılımcı grubundan farklı zamanlarda veya ilişkili bireylerden eşleştirilmiş olarak elde edilen, verilerin birbirine istatistiksel olarak bağlı olduğu gözlem setleri.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikoloğun, sosyal anksiyete bozukluğu olan 30 katılımcı üzerinde uyguladığı 12 haftalık Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) programının etkinliğini ölçmek istediğini varsayalım. Aynı bireylerin terapi öncesi (pre-test) ve terapi sonrası (post-test) anksiyete skorları toplanır. Burada her bireyin kendi başlangıç skoru ile bitiş skoru doğrudan eşleştiği için veriler bağımlı örneklem yapısındadır.
Derin Analiz
Bağımlı örneklemler, veri noktalarının birbirinden bağımsız olmadığı, yani bir gruptaki ölçümün diğer gruptaki ölçümü etkilediği veya doğrudan eşleştiği deneysel tasarımların temelidir. İstatistiksel analizde (örneğin bağımlı gruplar t-testi veya tekrarlı ölçümler varyans analizi - ANOVA), bu yapı hata varyansını düşürerek istatistiksel gücü (statistical power) artırır. Bireyler arası değişkenliği (individual differences) denklemsel olarak kontrol etmeye olanak tanır, çünkü her katılımcı kendi kontrol grubu olarak işlev görür. Pre-test/post-test tasarımları veya ikiz çalışmaları bu metodolojinin tipik örneklerindendir.
Etimoloji
Latince 'dependere' (asılı olmak, dayanmak) fiilinden türetilen 'dependent' ile Eski İngilizce 'sample' kelimesinin birleşiminden oluşan istatistiksel bir terimdir.
Karıştırmayın
Bağımsız örneklemler (independent samples) ile sıkça karıştırılır. Bağımsız örneklemlerde veriler tamamen farklı ve ilişkisiz iki ayrı gruptan toplanırken, bağımlı örneklemlerde ya aynı denekler tekrar ölçülür ya da eşleştirilmiş (matched pairs) bireyler analiz edilir.