Dengeli Desen
Balanced Design
Tanım
Her bir deneysel koşulda elde edilen gözlem veya ölçüm sayısının eşit olduğu her türlü araştırma düzenidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Egzersiz ve depresyon ilişkisini inceleyen bir klinik araştırmacı, günlük 30 dakikadan az egzersiz yapan 50 kişi, 30-60 dakika arası egzersiz yapan 50 kişi ve 60 dakikadan fazla egzersiz yapan 50 kişiyi çalışmaya dâhil ettiğinde dengeli bir desen kurmuş olur.
Derin Analiz
Dengeli desenler, varyans analizi (ANOVA) ve diğer genel doğrusal modellerin varsayımlarının karşılanmasında ve istatistiksel gücün maksimize edilmesinde kritik bir metodolojik rol oynamaktadır. Hücre içindeki örneklem boyutlarının eşitliği (ortogonal yapı), faktörler arası etkileşimlerin hesaplanmasında sapmaları en aza indirir ve Tip II hata olasılığını düşürür. Özellikle çok faktörlü deneysel tasarımlarda dengesizlikler, kareler toplamı hesaplamalarında (Tip I, II ve III) karmaşaya yol açabileceği için, dengeli desenler deneysel kontrolün ve dahili geçerliliğin temel taşını oluşturur.
Etimoloji
Latince 'bi-' (iki) + 'lanx' (kefe, terazi) kökünden türetilen 'bilanx' (dengede olan) kelimesinin İngilizceye uyarlanması ve İngilizce 'design' (tasarım, plan) sözcüğü ile birleşmesiyle literatüre girmiştir.
Karıştırmayın
Rastgeleleştirilmiş desen (randomized design) ile sıklıkla karıştırılır; ancak rastgeleleştirme katılımcıların gruplara atanma sürecini ifade ederken, dengeli desen gruplardaki sayısal eşitliği ifade eder.