Regresyon Artefaktı
Regression Artifact
Tanım
Aşırı ölçümlerin ortalamaya doğru regresyon eğilimi nedeniyle çarpıtılmış olduğu deneysel bir bulgudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli depresyon skoru 95'in üzerinde olan 20 hastayla yürütülen bir psikoterapi çalışmasında, hiçbir aktif tedavi uygulanmasa bile sonraki ölçümde bu kişilerin skorlarının ortalamaya (daha düşük depresyon seviyelerine) doğru gerilemesi beklenir. Eğer araştırmacı bu doğa kanununu hesaba katmazsa, uyguladığı plasebo düzeyindeki bir yöntemin hastaları iyileştirdiğini iddia ederek bir regresyon artefaktının kurbanı olur.
Derin Analiz
Regresyon artefaktı, özellikle klinik psikometri ve deneysel araştırmalarda, ilk testlerinde uç (çok yüksek veya çok düşük) skorlar alan katılımcıların ikinci testlerinde istatistiksel olarak ortalamaya yaklaşma eğilimi göstermesinden kaynaklanan metodolojik bir yanılgıdır. Bu durum, araştırmacıların aradaki değişimi bir mücadelenin, terapötik müdahalenin veya deneysel manipülasyonun doğrudan bir sonucu olarak yanlış yorumlamasına yol açabilir. Deneysel tasarımlarda kontrol grubu bulunmadığı durumlarda, bu doğal istatistiksel regresyon sıklıkla yanlış bir nedensellik bağı kurularak tedavi başarısı ya da yöntemsel etki şeklinde rasyonelleştirilir.
Etimoloji
Latince 'regressio' (Geri dönme, gerileme) ve 'artefactum' (Yapay olarak yapılmış şey, yapay olgu) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Ortalamaya Doğru Regresyon (Regression toward the mean): Artefaktın arkasındaki matematiksel olgunun kendisidir; regresyon artefaktı ise bu olgunun yarattığı metodolojik yanılgı ve sonuçtur.
Keşfetmeye Devam Edin
Tip I Hatası
Tip I Hatası
Alpha Error
Sıfır hipotezi ($\mathcal{H}_0$) aslında doğru iken, onu reddederek gerçekte var olmayan bir etkiyi veya farkı varmış gibi kabul etme istatistiksel yanılgısı.
İncele