Manipülasyon Kontrolü
Manipulation Check
Tanım
Bir deneyde bağımsız değişkenin katılımcılar üzerinde amaçlanan psikolojik veya davranışsal etkiyi gerçekten yaratıp yaratmadığını değerlendiren ampirik doğrulama prosedürü.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal psikoloji laboratuvarında 'dışlanma'nın risk alma davranışı üzerindeki etkisini inceleyen bir araştırmada, katılımcılara Cyberball oyunu oynatılır. Deney sonunda katılımcılara 'Oyunda ne kadar dışlanmış hissettiniz?' sorusunun sorulduğu 7'li Likert tipi bir soru yöneltilir. Bu soru, bağımsız değişkenin başarıyla işe vuruk hale getirilip getirilmediğini test eden manipülasyon kontrolüdür.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve metodolojide, içsel geçerliği (internal validity) garanti altına almanın en kritik adımlarından biridir. Araştırmacı, bağımsız değişkendeki manipülasyonun (örneğin kaygı yaratma veya priming prosedürü) katılımcının içsel durumunu beklendiği gibi değiştirip değiştirmediğini ölçmeden, bağımlı değişkendeki varyansı doğru yorumlayamaz. İstatistiki olarak, yapı geçerliğinin (construct validity) bir kanıtı olarak işlev görür. Eğer manipülasyon kontrolü başarısız olursa, hipotezin reddedilmesi teorinin hatalı olmasından değil, operasyonelleştirmenin (operationalization) zayıflığından kaynaklanıyor olabilir.
Etimoloji
Latince 'manipulus' (avuç dolusu, el ile idare etme) kökünden türetilen 'manipulation' ile Eski İngilizce 'cheke' (satrançta şah tehdidi, durdurma veya denetleme) kelimelerinin birleşiminden oluşan deneysel metodoloji terimi.
Karıştırmayın
Bağımlı değişken ölçümü (dependent measure) ile sıkça karıştırılır. Bağımlı değişken hipotezin test edildiği nihai çıktıyken, manipülasyon kontrolü sadece deneysel uyaranın algılanıp algılanmadığını veya hedeflenen duygusal/bilişsel durumu tetikleyip tetiklemediğini ara basamakta kontrol eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Denek Rolü
Denek Rolü
Subject Role
Bir araştırma katılımcısının, deney ortamındaki beklentileri algılayarak benimsediği tutarlı davranış kümesidir.
İncele
Bayesci Bilgi Kriteri
Bayesci Bilgi Kriteri
Bayesian İnformation Criterion (BIC)
Bayesci istatistikte, veri setine uyum sağlayan birden fazla modelin göreceli kalitesini, model karmaşıklığına ceza puanı vererek karşılaştıran bir model seçimi özet değeridir.
İncele
Madde Geçerliği
Madde Geçerliği
İtem Validity
Bir test veya deneydeki bireysel bir maddenin, ölçmeyi amaçladığı özelliği ne ölçüde doğru ve hatasız temsil ettiğini gösteren psychometric göstergedir.
İncele
Regresyon Analizi
Regresyon Analizi
Regression Analysis
Bir bağımlı değişkenin varyansını bir veya daha fazla bağımsız değişken kullanarak açıklayan veya yordayan istatistiksel teknikler bütünü.
İncele