Serbest Yanıtlı Soru
Free-response Question
Tanım
Katılımcının, önceden belirlenmiş seçenekler arasından seçim yapmaya zorlanmadan, kendi ifadeleriyle ve tamamen özgürce yanıt verebildiği test veya anket maddesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikoloji araştırmasında, katılımcılara travmatik bir deneyimin ardından hissettiklerini çoktan seçmeli ölçekler yerine kendi cümleleriyle ifade etmelerini isteyen 'Geçtiğiniz bu zorlu süreçte sizi en çok ayakta tutan içsel kaynağınız neydi?' şeklinde yöneltilen bir açık uçlu anket maddesi serbest yanıtlı sorudur.
Derin Analiz
Psikometri ve araştırma metodolojisinde serbest yanıtlı sorular, bireyin bilişsel esnekliğini, dilsel üretim kapasitesini ve derinlemesine tutumlarını yakalamak için kullanılan yapılandırılmamış ölçüm araçlarıdır. Sabit alternatifli (çoktan seçmeli) soruların aksine, bireyin düşünce sürecini sınırlamaz; bu durum hem zengin nitel verilerin elde edilmesini sağlar hem de veri analizinde kodlama zorlukları ve öznel değerlendirme (kodlayıcı güvenilirliği) gibi istatistiksel varyans kaynaklarını beraberinde getirir. Bilişsel yük kuramı açısından bakıldığında, bu soru tipi tanıma (recognition) yerine hatırlama (recall) sürecini tetiklediği için bireyin bellek ağlarında daha karmaşık bir arama ve sentez süreci gerektirir.
Etimoloji
İngilizce 'free' (serbest, bağımsız) + 'response' (yanıt, tepki, Latince *respondere* [geri söz vermek/yanıtlamak]) + 'question' (soru, Latince *quaestio* [araştırma, sorgu]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sabit alternatifli soru (fixed-alternative question) veya çoktan seçmeli soru ile karıştırılır; temel fark, serbest yanıtlı sorularda önceden tanımlanmış çeldirici veya seçeneklerin bulunmamasıdır.