Görgül
Empirical
Tanım
Spekülasyon veya salt akıl yürütmeye dayanmak yerine, doğrudan deney, ölçüm ve sistematik gözleme dayanan bilgi veya yöntem.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir psikoterapi ekolünün anksiyete üzerindeki etkinliğini kanıtlamak isteyen bir klinik psikolog, hastaların tedavi öncesi ve sonrası stres skorlarını standardize edilmiş envanterlerle ölçerek istatistiksel analiz yapar; elde edilen bu sayısal ve gözlenebilir veriler görgül kanıt oluşturur.
Derin Analiz
Bilim felsefesi ve metodolojisinde ampirik yaklaşım, hipotezlerin test edilmesinde duyusal verilerin ve nesnel gözlemlerin birincil hakem kabul edilmesini şart koşar. İstatistiksel çıkarımlar ve klinik araştırmalar, teorik formülasyonların gerçeğe uygunluğunu denetlemek için görgül kanıtlara (empirical evidence) başvurur. Bu süreç, bağımsız değişkenin manipülasyonu ve bağımlı değişken üzerindeki etkisinin nicel veya nitel olarak kaydedilmesiyle işler; böylece sübjektif önyargıların ve dogmatik kabullerin bilimsel süreçten arındırılması amaçlanır.
Etimoloji
Latince 'empiricus', bu da Yunanca 'empeirikos' (deneyimli, görgülü) sözcüğünden türetilmiştir; 'en-' (içinde, -de) ve 'peira' (deneme, tecrübe, kılavuz) köklerine dayanır.
Karıştırmayın
Rasyonel (yalnızca mantıksal çıkarım ve akıl yürütmeye dayanan) ve spekülatif (kanıtlanmamış varsayımlara dayanan) yaklaşımlarla sıklıkla karıştırılır; görgül yaklaşım ise doğrudan veri ve gözlem toplama zorunluluğu ile bunlardan ayrılır.