Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Keşifsel Araştırma

Exploratory Research

Tanım

Hakkında çok az şey bilinen veya daha önce sistematik olarak çalışılmamış bir olguyu anlamlandırmak, yeni hipotezler üretmek ve değişkenler arası olası bağlantıları haritalandırmak amacıyla yürütülen esnek araştırma türüdür.

Örnek Vaka / Uygulama

Yeni ortaya çıkan ve literatürde hiç adı geçmeyen gizemli bir dijital bağımlılık türünün (örneğin yapay zeka karakterleriyle aşırı duygusal bağ kurma) gençlerin sosyal işlevselliği üzerindeki etkilerini incelemek isteyen bir araştırmacı, önce derinlemesine görüşmeler yaparak olgunun parametrelerini belirlemeye çalışır; bu süreç tam anlamıyla keşifsel araştırmadır.

Derin Analiz

Keşifsel araştırma, bilimsel epistemolojinin erken evrelerinde, tümevarımsal akıl yürütmenin temel taşıdır. Doğası gereği katı yapılandırılmış hipotez testlerine dayanmaz; aksine, esnek veri toplama yöntemleri (derinlemesine mülakatlar, odak grupları, literatür taramaları ve vaka incelemeleri) kullanarak araştırmacının sisli bir alanda yön bulmasını sağlar. İstatistiksel modellemede genellikle çok değişkenli ilişkilerin ön keşfi için temel teşkil eder ve doğrulayıcı araştırmalara (confirmatory research) zemin hazırlayan pilot bir işlev görür.

Etimoloji

Latince 'explorare' (araştırmak, iz sürmek, avın yerini sesle belirlemek) fiilinden türetilmiştir. 'Ex-' (dışarı, tamamen) ve 'plorare' (feryat etmek, seslenmek) köklerinin birleşiminden evrilmiştir.

Karıştırmayın

Doğrulayıcı araştırma (confirmatory research) ile sıklıkla karıştırılır; keşifsel araştırma yeni hipotezler üretmek ve değişkenler arası olası bağlantıları aramak için yapılırken, doğrulayıcı araştırma önceden belirlenmiş spesifik bir hipotezi test etmeyi amaçlar.