Jackknife Yöntemi (Jackknife) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Orijinal veri setinden bir ya da birden fazla gözlemin sırayla çıkarılmasıyla alt örneklemler üreten ve bu sayede parametre değişkenliğini tahmin eden klasik bir istatistiksel yeniden örnekleme tekniğidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Küçük ölçekli bir nöropsikolojik test standardizasyon çalışmasında, eldeki 30 hastanın reaksiyon süresi ortalamasının güven aralığını hesaplamak isteyen bir araştırmacı, her defasında bir hastanın verisini dışarıda bırakarak 30 ayrı alt veri seti oluşturur. Bu alt setler üzerinden hesaplanan ortalamaların varyansını birleştirerek ana kütle parametresinin güvenilir standart hatasını elde eder.

Derin Analiz

Jackknife yöntemi, özellikle parametrenin örnekleme dağılımının bilinmediği veya varsayımların ihlal edildiği durumlarda önyargı ve standart hata tahminlemesi yapmak için geliştirilmiş non-parametrik bir resampling (yeniden örnekleme) prosedürüdür. John Tukey tarafından geliştirilen bu yaklaşım, her seferinde bir veri noktasının dışarıda bırakılması (leave-one-out) mantığına dayanır. Elde edilen psödo-değerler (pseudo-values) üzerinden hesaplanan varyans, verideki uç değerlerin genel tahmin üzerindeki etkisini minimize etmeyi hedefler. Bootstrap yönteminden temel farkı, verilerin yerine koyma (with replacement) olmaksızın, deterministik bir kombinatoryal mantıkla işlenmesidir.

Etimoloji

İngilizce 'jackknife' (çakı) sözcüğünden türetilmiştir; temel bir aracın çok yönlü ve pratik bir şekilde veri onarımında veya tahminlemesinde kullanılması metaforuna dayanır.

Karıştırmayın

Bootstrap yöntemi ile sıkça karıştırılır; bootstrap veriden yerine koyarak rastgele örneklem üretirken, jackknife veriyi sırayla ve eksilterek (leave-one-out) işler.