Diferansiyel Etki
Differential Effect
Tanım
Deneysel katılımcıların iki farklı test koşulu veya hedef türü arasında, şans seviyesinin üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir performans farkı sergilemesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir duyu ötesi algı (ESP) deneyinde, katılımcıya rastgele dağıtılan daire sembollü Zener kartlarında şans eseri başarı (%20) gözlenirken, dalga sembollü kartlarda başarı oranı istatistiksel olarak anlamlı şekilde %35'e yükselir; genel toplam başarı şans düzeyinde kalsa da bu iki koşul arasındaki makas diferansiyel etkiyi doğrular.
Derin Analiz
Parapsikoloji literatüründe ve erken dönem deneysel zihin-beden çalışmalarında kök salmış olan diferansiyel etki, katılımcıların bilişsel veya anomalöz algısal performanslarının sabit kalmadığını, bilhassa uyarıcı setindeki veya çevresel koşullardaki kontrastlara duyarlı bir dalgalanma gösterdiğini ortaya koyar. İstatistiksel olarak, genel ortalama şans seviyesinde seyretse dahi, bireyin A koşulundaki başarısı ile B koşulundaki başarısı arasında keskin bir sapma (varyans) gözlemlenmesi metodolojik açıdan kritik bir artefakt veya örtük değişken sinyalidir. Modern bilişsel bilimlerde ve psikofizikte bu kavram, dikkat kaynaklarının dağılımı, uyarıcının duyusal özellikleri (örneğin Zener kartlarındaki sembolik farklılıklar) ve katılımcının örtük beklentilerinin performans üzerindeki modülasyon etkilerini incelemek için analitik bir lens sunar.
Etimoloji
Latince 'differentia' (farklılık, ayrım) ve 'effectus' (sonuç, icra) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Decline effect (çöküş etkisi - zamanla performansın düşmesi), position effect (pozisyon etkisi - test dizisindeki sıranın skoru etkilemesi) ve preferential effect (tercih etkisi - belirli hedeflere yönelik yanlılık).
Keşfetmeye Devam Edin
Madde Tepki Kuramı
Madde Tepki Kuramı
İtem Response Theory (IRT)
Bireylerin gizil bir özelliğini veya yeteneğini, bir teste verdikleri yanıtlar üzerinden olasılıksal temelde ölçen psikometrik ölçüm kuramı.
İncele
Ham Puan
Ham Puan
Raw Score
Bir bireyin test veya ölçüm aracından elde ettiği, herhangi bir istatistiksel dönüşüme, standardizasyona veya nicel manipülasyona tabi tutulmamış orijinal puanıdır.
İncele
Y-koordinati
Y-koordinati
Y-coordinate
Kartezyen koordinat sisteminde, orijinden itibaren dikey eksen (y-ekseni) boyunca yukarı veya aşağı yönlü mesafeyi belirten dikey değer.
İncele
Tobit Analizi
Tobit Analizi
Tobit Analysis
Bağımlı değişkenin belirli bir eşik değerin altında veya üstünde yığılma gösterdiği, sansürlenmiş (censored) verileri incelemek için kullanılan sınırlı bağımlı değişken regresyon modelidir.
İncele