Gelişigüzel Örnekleme
Accidental Sampling
Tanım
Araştırmacının, anakütleyi temsil ettiğine dair istatistiksel bir kanıt olmaksızın, ulaşılması kolay ve hazır birbiriyle ilişkisiz birimleri keyfi olarak seçtiği olasılıksal olmayan örnekleme yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikoloğun, sosyal kaygı üzerine yürüttüğü bir çalışmada, kampüs yemekhanesinde önünden geçen ilk 50 öğrenciyi durdurup anket doldurtması gelişigüzel örneklemedir. Bu gruptaki öğrencilerin kaygı düzeyleri genel üniversite popülasyonunu yansıtmayabilir; çünkü yemekhanede bulunanlar o an dersi olmayan veya sosyal ortamlarda bulunmayı daha çok tercih eden kişiler olabilir.
Derin Analiz
Metodolojik ve istatistiksel bağlamda, gelişigüzel örnekleme (uygunluk örneklemesiyle eşanlamlı olarak değerlendirilir), veri toplama sürecindeki pratik kısıtlamalar (zaman, maliyet, coğrafi erişilebilirlik) nedeniyle sıklıkla başvurulan ancak dahili ve harici geçerliği ciddi biçimde zedeleyen bir stratejidir. Seçkisizleştirme (randomization) sürecinin bulunmayışı, örneklem hatasının (sampling error) matematiksel olarak hesaplanabilmesini engeller. Bu durum, elde edilen bulguların evrene genellenmesini (external validity) imkansız kılar ve sistematik yanılığa (bias) zemin hazırlar. Özellikle davranış bilimlerinde, katılımcıların gönüllülük ve erişilebilirlik temelinde seçilmesi, örneklemde gizli değişkenlerin (confounding variables) kontrol edilememesine neden olur.
Etimoloji
Latince 'accidentalis' [tesadüfi, arızi] ve Orta İngilizce 'sample' [örnek, numune] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Seçkisiz örnekleme (random sampling) ile sıklıkla karıştırılır. Seçkisiz örneklemede anakütledeki her bir bireyin seçilme şansı eşit ve biliniyorken; gelişigüzel örneklemede seçim tamamen araştırmacının anlık kolaylığına dayanır ve olasılıksal değildir.
Keşfetmeye Devam Edin
Uygunluk Örneklemesi
Convenience Sampling
Araştırmacının maliyet, zaman veya coğrafi yakınlık gibi kısıtlar nedeniyle evrenden rastgele veya sistematik seçim yapmaksızın, o an kolayca ulaşabildiği birimleri örnekleme dahil ettiği olasılıksız bir yöntemdir.
Yanlılık
Bias
Bir nesne, fikir veya gruba yönelik sistematik olarak dengesiz bir eğilim; ölçüm, örneklem veya veri analizinde gerçeğin geriliminden sapma yaratan yönlü hata.