Uygunluk Örneklemesi
Convenience Sampling
Tanım
Araştırmacının maliyet, zaman veya coğrafi yakınlık gibi kısıtlar nedeniyle evrenden rastgele veya sistematik seçim yapmaksızın, o an kolayca ulaşabildiği birimleri örnekleme dahil ettiği olasılıksız bir yöntemdir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir üniversite psikoloji profesörünün, dersine giren 100 lisans öğrencisi üzerinde yürüttüğü dikkat süresi deneyinde, tüm evreni temsil etmeyen bu grubu kolay erişilebilir olduğu için doğrudan örneklem olarak seçmesi uygunluk örneklemesine klasik bir örnektir.
Derin Analiz
Kantitatif metodoloji ve istatistiki çıkarım teorisinde uygunluk örneklemesi, olasılıklı (randomize) bir yapı barındırmadığı için evren parametrelerinin kestiriminde ciddi sınırlılıklar barındırır. Örneklem hatasının matematiksel olarak hesaplanamaması ve yüksek düzeyde örnekleme yanlılığı (sampling bias) içermesi nedeniyle elde edilen verilerin evrene genellenebilirliği (external validity) sıfıra yakındır. Buna karşın, keşifsel (exploratory) çalışmalarda, pilot testlerde ve hipotez geliştirme süreçlerinde zaman ve kaynak tasarrufu sağlaması sebebiyle yaygın olarak tercih edilir. Ancak elde edilen bulgular yalnızca o örneklem grubuyla sınırlı tutulmalı, nedensellik veya evren genellemesi yapılmamalıdır.
Etimoloji
Latince 'convenire' (uygun gelmek, birleşmek) fiilinden türetilen 'convenientia' kelimesi ile İngilizce 'sampling' (örnekleme) teriminin birleşiminden oluşmuştur; araştırmacı için erişimi en kolay ve zahmetsiz olan birimi seçme pratikliğini ifade eder.
Karıştırmayın
Rastgele örnekleme (random sampling) ile karıştırılır; rastgele örneklemede evrendeki her birimin seçilme şansı eşit ve bilinirken, uygunluk örneklemesinde tamamen erişilebilirlik ve tesadüfilik esastır.