Diferansiyel Geçerlik
Differential Validity
Tanım
Bir test bataryasının iki ya da daha fazla farklı kriter görevindeki başarıyı ayırt etme doğruluğu veya geçerlik katsayılarının demografik ya da kültürel alt gruplar arasında anlamlı düzeyde farklılaşması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir bilişsel yetenek testinin, işe alım sürecinde erkek ve kadın adayların performansını yordama gücü incelenmektedir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda, test skorları ile iş performansı arasındaki korelasyon katsayısının erkekler için r = .60, kadınlar için ise r = .25 olduğu saptanmıştır. Bu durum testin diferansiyel geçerlik sergilediğini, yani iki grup için aynı psikometrik anlamı taşımadığını gösterir.
Derin Analiz
Psikometri ve endüstriyel/örgütsel psikoloji bağlamında diferansiyel geçerlik, test adaletinin ve yansızlığının (test bias) değerlendirilmesinde kritik bir parametredir. Ölçme aracının farklı popülasyonlar (örneğin kadınlar ve erkekler, farklı etnik gruplar) için aynı yordama gücüne sahip olup olmadığını inceler. Eğer bir yetenek testi, azınlık grubu üyelerinin iş veya akademik performansını, çoğunluk grubuna kıyasla sistematik olarak daha düşük ya da daha yüksek yorduyorsa, burada diferansiyel geçerlik söz konusudur. Bu durum, psikometrik ölçümlerde gizli önyargıların tespiti ve popülasyonlar arası eşitlik ilkesinin korunması açısından istatistiksel analizlerle (regresyon doğrularının eğim ve kesişim noktalarının karşılaştırılması gibi) titizlikle incelenir.
Etimoloji
Latince 'differentia' (farklılık, ayrım) ve 'validus' (güçlü, sağlam, geçerli) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Test yanlılığı (test bias) ile sıklıkla karıştırılır; ancak yanlılık sistematik bir hatayı ifade ederken, diferansiyel geçerlik doğrudan geçerlik katsayılarının gruplar arası varyasyonunu ele alır.