İpsatif
İpsative
Tanım
Bireyin kendi içindeki farklı psikolojik özelliklerin göreceli ağırlığını ölçen, normatif karşılaştırmalar yerine bireyin kendi profilini yine kendisiyle kıyaslayan değerlendirme yaklaşımı.
Örnek Vaka / Uygulama
Kurumsal bir liderlik değerlendirmesinde, yöneticiden 'stratejik düşünme', 'empati' ve 'kararlılık' özelliklerinden hangisinin kendisinde en baskın olduğunu (örneğin 4 puan), hangisinin en az baskın olduğunu (1 puan) sıralaması istenir. Elde edilen profil, yöneticinin diğer adaylara göre ne kadar empatik olduğunu değil, kendi kişilik repertuarında empatiye ne kadar alan açtığını gösterir.
Derin Analiz
Psikometri ve istatistiksel analiz düzleminde ipsatif ölçüm, norm-referanslı testlerin tam aksine, bireyler arası (inter-individual) kıyaslamayı devre dışı bırakarak birey içi (intra-individual) varyasyonu inceler. Ölçülen alt boyutların toplamı sabit bir sabite eşitlenir; bu durum 'zorunlu tercih' (forced-choice) formatını zorunlu kılar. Kişi bir özellikte yüksek puan aldığında, diğer bir özellikteki puanı matematiksel olarak düşmek zorundadır. Bu metodoloji, bireyin genel popülasyondaki yerini değil, kendi içindeki özellik hiyerarşisini ortaya koyar. Ancak bu durum, istatistiksel bağımlılık yaratması ve faktör analizi gibi klasik psychometric modellerin uygulanmasını zorlaştırması nedeniyle metodolojik tartışmaları da beraberinde getirir.
Etimoloji
Latince 'ipse' (kendi, bizzat, öz) zamirinden türetilmiştir; kelime anlamı olarak 'kendi'ne dönen veya öz-atıfta bulunan anlamına gelir.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Psikometri
Psikometri
Psychometrics / Psychometry
🔹 1. (psychometrics): Bilişsel yeteneklerin, kişilik özelliklerinin ve davranışsal niteliklerin nicelleştirilmesiyle ve bu amaçla kullanılan ölçüm araçlarının geliştirilmesiyle ilgilenen psikoloji alt dalıdır. 🔹 2. (psychometry): Parapsikolojide bir nesneye dokunarak onun geçmişi veya sahibi hakkında bilgi edinme iddiası; psikolojide ise zihinsel yeteneklerin ve özelliklerin ölçülmesi.
İncele