Onaycılık Eğilimi
Yea-saying
Tanım
Bireylerin anket ve ölçek maddelerinin içeriğine bakılmaksızın sürekli olumlu, kabul edici veya 'evet' yönünde yanıt verme eğilimi göstermesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Depresyon tarama ölçeği dolduran bir katılımcının, 'Hayattan zevk alıyorum' maddesine 'Katılıyorum' derken, hemen ardından gelen ters kodlanmış 'Geleceğe dair umudum yok' maddesini dikkatlice okumadan yine 'Katılıyorum' işaretlemesi, onaycılık eğiliminin somut bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Psikometri ve anket metodolojisinde metodolojik bir artefakt olarak karşımıza çıkan onaycılık eğilimi, bireyin bilişsel süreçlerinden ziyade sosyal uyum motivasyonu, bilişsel yükü azaltma çabası (satisficing) veya otoriteye boyun eğme eğilimiyle tetiklenir. Özellikle Likert tipi ölçeklerde ters kodlanmış maddelerin (reverse-scored items) ihmal edilmesi durumunda, bu eğilim veri matrisinde sistematik hata (systematic error) yaratır ve yapı geçerliliğini (construct validity) ciddi biçimde zedeler. İstatistiksel analizlerde varyansın yapay olarak şişmesine veya sönmesine yol açarak korelasyon katsayılarını manipüle eder.
Etimoloji
İngilizce kökenli bir bileşik terimdir; 'yea' (eski İngilizce 'evet, gerçekten') ve 'saying' (söylemek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Psikometri literatüründe katılımcı yanıt yanlılığı (response bias) alt kategorisinde konumlanır.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Yanıt Yanlılığı
Yanıt Yanlılığı
Response Bias
Araştırma katılımcılarının uyarıcı koşullarından bağımsız olarak, belirli bir yanıt türünü diğerlerine kıyasla sürekli olarak tercih etme eğilimidir.
İncele
Yapı Geçerliliği
Yapı Geçerliliği
Construct Validity
Bir ölçüm aracının, doğrudan gözlemlenemeyen soyut teorik bir yapıyı veya kavramı ne kadar doğru ve hatasız ölçtüğünü gösteren temel psikometrik yeterlilik derecesi.
İncele