Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Çıkarımsal Geçerlik

İnferential Validity

Tanım

Laboratuvar ortamında kurulan nedensel çıkarımların, temsil etmeyi amaçladığı gerçek yaşam deneyimlerine ne ölçüde uyarlanabileceğini gösteren metodolojik ölçüt.

Örnek Vaka / Uygulama

Araştırmacıların yapay bir laboratuvar ortamında şiddet içeren video oyunları oynatarak katılımcılardaki anlık agresif tepkileri ölçmesi ve buradan hareketle bu kişilerin trafikte başkalarına fiziksel şiddet uygulayacağı yönünde bir nedensel çıkarım yapması durumunda, bu çıkarımın gerçek dünya koşullarını ne kadar temsil ettiği çıkarımsal geçerliğin konusudur.

Derin Analiz

Araştırma metodolojisi ve istatistiksel çıkarım bağlamında, kontrollü deneysel koşullarda elde edilen verilerin dış dünyaya genellenebilirliğinin epistemolojik temelini oluşturur. Deneysel manipülasyonun ekolojik geçerlikle olan bağını sorgulayan bu kavram, iç geçerlik ile dış geçerlik arasındaki köprüyü kurar. Laboratuvar ortamındaki yapay uyarıcılar ile doğal ekosistemdeki karmaşık değişkenler arasındaki varyans farkını minimize etme derecesini değerlendirir. Zayıf bir çıkarımsal geçerlik, deneysel sonuçların sadece o laboratuvarın steril koşullarına mahkum kalmasına ve ampirik genelleme hatasına yol açar.

Etimoloji

Latince 'inferre' (içeri taşımak, sonuç çıkarmak) fiilinden türetilen çıkarım ile Latince 'validus' (güçlü, sağlam) kökünden gelen geçerlik kelimelerinin birleşimi.

Karıştırmayın

İç geçerlik (internal validity) ile sıklıkla karıştırılır; iç geçerlik çalışmanın kendi içindeki nedensel bağı korurken, çıkarımsal geçerlik bu bağın laboratuvar dışındaki evrene ve gerçek yaşama aktarılabilirliğini inceler.