Yakala-işaretle-yeniden Yakala Örneklemesi
Capture–tag–recapture Sampling
Tanım
Doğrudan sayımın imkansız olduğu durumlarda, bir popülasyonun toplam büyüklüğünü istatistiksel oranlar üzerinden tahmin etmek için kullanılan iki aşamalı bir örnekleme yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir göldeki alabalık popülasyonunu tahmin etmek isteyen bir araştırmacı, ilk aşamada 100 balığı yakalayıp işaretleyerek suya geri bırakır. Bir süre sonra gölden rastgele 150 balıktan oluşan ikinci bir örneklem çeker ve bunların içinde 10 tanesinin işaretli olduğunu görür. Bu oran, toplam popülasyonun yaklaşık 1.500 birey olduğunu istatistiksel olarak gösterir.
Derin Analiz
Bu yöntem, özellikle epidemiyoloji, davranış ekolojisi ve zorlu saha araştırmalarında evren büyüklüğünü (N) hesaplamak için kullanılır. İşlem temel olarak Lincoln-Petersen veya daha gelişmiş Jolly-Seber modellerine dayanır. Birinci aşamada belirli sayıda birey yakalanıp işaretlenir ($n_1$) ve doğal popülasyona salınır. İkinci aşamada tekrar örneklem alınır ($n_2$); bu örneklemde önceden işaretlenmiş olan bireylerin sayısı ($m_2$) saptanır. Temel varsayım, ikinci örneklemdeki işaretli birey oranının, tüm popülasyondaki işaretli birey oranına eşit olmasıdır ($m_2 / n_2 = n_1 / N$). Yöntemin geçerliliği; işaretlemenin hayvanın hayatta kalma şansını etkilememesi, kapalı bir popülasyon varsayımı ve işaretlerin silinmemesi gibi sıkı istatistiksel varsayımlara bağlıdır.
Etimoloji
İngilizce 'capture' (yakalamak, Latince *captura*), 'tag' (işaretlemek, etiketlemek, Germen kökenli) ve 'recapture' (yeniden yakalamak) kelimelerinin birleşiminden oluşan, ekoloji ve nicel araştırma metodolojisi terminolojisidir.
Karıştırmayın
Tabakalı örnekleme (Stratified sampling) ve küme örneklemesi (Cluster sampling) ile karıştırılır; bu yöntemler mevcut evrenden statik alt gruplar seçerken, yakala-işaretle-yeniden yakala hareketli veya saklı popülasyonların dinamik tahminine odaklanır.