Gruplararası Varyans
Between-groups Variance
Tanım
Farklı deneysel koşullara atanan ya da farklı gruplarda yer alan bireylerin ölçüm skorları arasındaki toplam değişkenliği ifade eden istatistiksel parametredir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir bilişsel terapi yönteminin anksiyete üzerindeki etkisini inceleyen bir araştırmada; A Grubu (Bilişsel Terapi), B Grubu (İlaç Tedavisi) ve C Grubu (Kontrol Grubu) olmak üzere üç bağımsız hasta grubu oluşturulmuştur. Bu üç grubun tedavi sonrası anksiyete puan ortalamalarının birbirinden ne kadar farklı olduğunu gösteren değer, gruplararası varyansı temsil eder.
Derin Analiz
Deneysel tasarımlarda, toplam varyans genellikle gruplararası varyans ve grupiçi varyans olarak ikiye ayrılır. Gruplararası varyans, bağımsız değişkenin farklı seviyelerine maruz kalan denek gruplarının ortalamalarının, genel örneklem ortalamasından ne ölçüde sapma gösterdiğini nicelendirir. Bu metrik, deneysel manipülasyonun veya gruplar arasındaki doğal farklılıkların bağımlı değişken üzerindeki etkisini test etmek için kullanılan F-oranının (ANOVA) pay kısmını oluşturur. Eğer gruplararası varyans, hata varyansına (grupiçi varyans) oranla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksekse, bağımsız değişkenin anlamlı bir etkiye sahip olduğu sonucuna varılır.
Etimoloji
İngilizce 'between' (arasında) + 'subjects' (denekler/bireyler) kelimelerinin birleşimiyle türetilmiş; istatistik literatüründe varyans analizi (ANOVA) modellerinin temelini oluşturan nicel bir terimdir.
Karıştırmayın
Grupiçi varyans (within-subjects variance) ile sıklıkla karıştırılır. Grupiçi varyans aynı grup içindeki bireylerin kendi aralarındaki tutarsızlıkları veya hata payını ölçerken, gruplararası varyans doğrudan farklı grupların ortalamaları arasındaki sapmaları inceler.