Kırpılmış Ortalama
Trimmed Mean
Tanım
Bir veri dağılımındaki en yüksek ve en düşük uç değerlerin eşit oranlarda çıkarılmasının ardından kalan skorlar üzerinden hesaplanan merkezi eğilim ölçüsüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Reaksiyon süresi (reaction time) ölçümlerinde, katılımcının dalgınlıkla tuşa çok geç basması veya erken tepki vermesi sonucu oluşan uç değerler veri setini kirletebilir. Araştırmacı, en yavaş ve en hızlı %5'lik dilimi veri setinden çıkararak hesapladığı %10luk kırpılmış ortalama ile katılımcının gerçek bilişsel işlem hızını daha hassas bir şekilde temsil eder.
Derin Analiz
Parametrik istatistikte, özellikle verilerin normal dağılımdan sapma gösterdiği, çarpık olduğu veya aşırı uç değerler (outliers) barındırdığı durumlarda standart aritmetik ortalamanın güvenilirliği düşer. Kırpılmış ortalama, medyanın uç değerlere karşı direncini ortalamanın hassasiyetiyle birleştiren hibrit bir yaklaşımdır. Dağılımın her iki ucundan belirli bir yüzde (örneğin %10 veya %20) kırpılarak veri setinin robust (dayanıklı) bir temsili elde edilir. Bu yöntem, tip I hata oranını düşürerek özellikle klinik ve davranışsal bilimlerdeki çarpık veri setlerinde istatistiksel gücün korunmasını sağlar.
Etimoloji
İngilizce 'trim' (kırpmak, düzenlemek) fiili ile Eski İngilizce 'mǣne' veya Latince 'medianus' kökenli 'mean' (ortalama) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Medyan (tüm dağılımı ikiye bölen tam ortadaki değerdir, kırpılmış ortalama ise uçlar hariç tutularak hesaplanan bir ortalamadır) ve Aritmetik Ortalama (tüm veri noktalarını hesaba katarak uç değerlerden doğrudan etkilenir).
Keşfetmeye Devam Edin
Aritmetik Ortalama
Aritmetik Ortalama
Arithmetic Mean
Bir veri setindeki tüm değerlerin toplamının, gözlem veya eleman sayısına bölünmesiyle elde edilen temel merkezi eğilim ölçüsüdür.
İncele