Kovaryasyon
Covariation
Tanım
İki nicel değişken arasındaki, birinin değerindeki değişimin diğerinin değerinde de sistematik bir değişime yol açtığı karşılıklı ilişki durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikiyatri kliniğinde yapılan çalışmada, hastaların haftalık terapi seans sayısı ile bildirdikleri anksiyete düzeyleri arasındaki ilişki incelenmektedir. Seans sayısı arttıkça anksiyete skorlarının düzenli olarak düşmesi, bu iki değişken arasında negatif yönlü bir kovaryasyon bulunduğunu gösterir.
Derin Analiz
Kovaryasyon, istatistiksel analizlerin ve korelasyon temelli araştırmaların temelini oluşturur. Bilişsel psikolojide ise bireylerin çevresel uyarıcılar arasındaki nedensel ilişkileri algılama biçimini incelerken kritik bir rol oynar. İki değişkenin birlikte hareket etmesi, mutlak bir nedensellik (causality) anlamına gelmese de, nedensel çıkarımlar için ön koşuldur. Varyans analizi ve regresyon modelleri, bu ortak değişimin matematiksel zeminini yapılandırır.
Etimoloji
Latince 'co-' [birlikte] + 'variare' [değişmek, farklılaşmak] fiillerinin birleşiminden türetilmiştir. İki veya daha fazla değişkenin eş zamanlı değişim potansiyelini ifade eder.
Karıştırmayın
Korelasyon (correlation) genellikle kovaryasyonun standardize edilmiş halidir; nedensellik (causality) ise kovaryasyondan farklı olarak bir değişkenin diğerini zorunlu olarak tetiklediği yönlü bir ilişkiyi ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Korelasyon
Correlation
İki veya daha fazla rassal değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve derecesini nicel olarak ifade eden istatistiksel ölçüttür.
Nedensellik
Causality
Her olayın kendinden önceki olaylar zincirinin bir sonucu olduğu ve öncül koşulların belirli neticeler doğurduğu temel felsefi ve bilimsel sayıltı.