Oran Değişkeni
Ratio Variable
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir nöropsikoloji laboratuvarında yürütülen dikkat testinde, katılımcıların bir uyarıcıya tepki verme süreleri (milisaniye cinsinden) ölçülmektedir. 400 milisaniyelik bir reaksiyon süresi, 200 milisaniyelik bir reaksiyon süresinin tam olarak iki katı süre gerektirdiğini gösterir. Milisaniye ölçeğindeki '0', tepkinin hiç gerçekleşmediği mutlak yokluğu temsil eder.
Derin Analiz
Oran değişkeni, Stevens'ın ölçüm düzeyleri hiyerarşisinin en üst basamağında yer alır. Nominal, ordinal ve aralık (interval) ölçeklerinin tüm matematiksel özelliklerini bünyesinde barındırırken, bunlardan farklı olarak gerçek ve mutlak bir 'sıfır' (0) değerine sahiptir. Buradaki sıfır, keyfi bir başlangıç noktasını değil, ilgili özelliğin 'tamamen yokluğunu' ifade eder (örneğin sıfır Kelvin mutlak sıfırdır, sıfır boy veya sıfır ağırlık gibi). Bu mutlak sıfır noktası sayesinde, bu değişkenlerle elde edilen veriler üzerinde toplama ve çıkarmanın ötesinde, çarpma ve bölme işlemleri de istatistiksel olarak anlamlıdır (örneğin 100 kg, 50 kg'ın tam olarak iki katıdır). Psikoloji ve davranış bilimlerinde reaksiyon süresi, hata sayısı, yıllık gelir veya yaş gibi nicel veriler bu kategoridedir. İstatistiksel analizlerde parametrik testlerin (ANOVA, regresyon vb.) güvenle uygulanabilmesi için bu düzeydeki veriler kritik bir zemin oluşturur.
Etimoloji
Latince 'ratio' (hesap, oran, ölçü) kelimesi ile İngilizce 'variable' (değişken, değişkenlik gösteren) terimlerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Aralık değişkeni (interval variable) ile sıklıkla karıştırılır; aralık ölçeklerinde sıfır noktası yapaydır ve oranlamaya izin vermez (örn. Celsius cinsinden 0 derece sıcaklık, ısının tamamen yok olduğu anlamına gelmez ve 20 derece 10 derecenin iki katı ısı enerjisi içermez).
Keşfetmeye Devam Edin
Aralık Değişkeni
Aralık Değişkeni
İnterval Variable
Eşit aralıklı bir ölçekle ölçülen, değerler arasındaki mesafelerin anlamlı ve sabit olduğu ancak mutlak bir sıfır noktası barındırmayan nicel değişken türüdür.
İncele