Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Aralık Değişkeni

İnterval Variable

Tanım

Eşit aralıklı bir ölçekle ölçülen, değerler arasındaki mesafelerin anlamlı ve sabit olduğu ancak mutlak bir sıfır noktası barındırmayan nicel değişken türüdür.

Örnek Vaka / Uygulama

Kişilik veya zeka testlerinden elde edilen standart puanlar (örneğin IQ testinde 100 puan alan bir birey ile 110 puan alan bir birey arasındaki bilişsel fark, 110 ile 120 puan alanlar arasındaki farkla istatistiksel olarak eşittir; ancak 0 IQ mutlak zeka yokluğu demek değildir).

Derin Analiz

Psikometri, istatistik ve nicel araştırma yöntemlerinde aralık değişkeni, verilerin matematiksel işlemlerden (toplama ve çıkarma) tam olarak geçmesine olanak tanıyan ancak oran (ratio) düzeyindeki özelliklerden yoksun olan bir formattır. Bu değişken türünün en kritik sınırlılığı, sıfır noktasının 'yokluk' anlamına gelmeyip, tamamen uzlaşımsal (arbitrary) bir başlangıç noktası olmasıdır (örneğin Celsius veya Fahrenheit cinsinden sıcaklık ölçümleri). Sıfır derece sıcaklık, 'sıcaklığın tamamen yok olduğu' anlamına gelmez; yalnızca ölçek üzerindeki bir eşiktir. Bu yapısal özellik, aralık değişkenleri üzerinden çarpma ve bölme oranlarının hesaplanmasını (örneğin '80 derece, 40 derecenin iki katı sıcaktır' diyemeyiz) istatistiksel olarak geçersiz kılar. Merkezi eğilim ölçülerinden aritmetik ortalama ve medyan, dağılım ölçülerinden ise standart sapma bu değişkenler için güvenle kullanılabilir.

Etimoloji

Latince 'inter-' (arasında) ve 'vallum' (siper, duvar) köklerinden türetilen 'intervalle' kelimesi ile Latince 'variare' (çeşitlendirmek, değiştirmek) fiilinden türetilen 'variable' kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.

Karıştırmayın

Ordal (sıralı) değişken ile sıklıkla karıştırılır; ordinal değişkenlerde kategoriler arası mesafelerin eşitliği varsayılmazken, aralık değişkenlerinde birimler arası mesafe sabittir ve anlamlıdır.