Gri Literatür (Gray Literature) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Geleneksel akademik dergilerde ve arşiv kaynaklarında yayımlanmamış, bu nedenle erişimi güç olan araştırma bulguları ve teknik raporlardır.

Örnek Vaka / Uygulama

Yeni bir antidepresanın etkinliğini inceleyen bir meta-analiz çalışmasında, sadece yayımlanmış makaleler analize dahil edilirse ilaç etkili görünebilir; ancak aynı ilacın etkisiz olduğunu gösteren ve bir ilaç firmasının teknik raporunda (gri literatür) kalan 5 tamamlanmamış çalışma hesaba katıldığında, ilacın gerçek etkinliğinin ortadan kalktığı görülür.

Derin Analiz

Meta-analiz çalışmalarında 'dosya çekmecesi sorunu' (file-drawer problem) olarak bilinen yanılgınınincelenmesinde kritik bir konuma sahiptir. İstatistiksel olarak anlamlı bulunmayan veya reddedilen bulguların hakemli dergilerde yer bulamaması, gri literatür havuzunda birikmesine yol açar. Bu durum, yayımlanmış literatürün sistematik derlemelerde etki büyüklüğünü yapay olarak şişirmesine neden olur. Doktora tezleri, konferans bildirileri ve teknik raporlar bu kategorinin omurgasını oluşturur.

Etimoloji

İngilizce 'gray' (gri - net olmayan, sınıflandırılması güç) ve 'literature' (literatür, yazın) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; akademik yayın ağının geleneksel beyaz (resmi ve hakemli) ve siyah (gayriresmi) hatları dışındaki belirsiz statüsünü niteler.

Karıştırmayın

Yağmacı dergiler (predatory journals) ile karıştırılmamalıdır; gri literatür düşük kaliteli veya sahte bilim demek değildir, yalnızca ticari veya akademik formal yayın süreçlerinden geçmemiş ham bilimsel çıktılardır.