Ampirik Ölçüt Anahtarlama
Empirical-criterion Keying
Tanım
Kişilik envanterlerinin geliştirilmesinde, maddelerin teorik öngörülere göre değil, belirli bir özelliği taşıyan kriter grubu ile taşımayan kontrol grubunu istatistiksel olarak ayırt etme güçlerine göre seçildiği psikometrik yöntem.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir işe alım testi geliştiren bir endüstri psikoloğu, 'Aşırı stres altında karar verme' yeteneğini ölçmek istiyor. Uzman görüşüne dayanarak sorular üretmek yerine, halihazırda kriz anında başarısız olduğu bilinen yüzlerce çalışan (kriter grubu) ile son derece sakin kalan çalışanlara (kontrol grubu) yüzlerce rastgele madde uygular. Sadece bu iki grubu istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ayırt edebilen maddeler nihai test havuzuna alınır.
Derin Analiz
Psikometri ve test geliştirme süreçlerinde çığır açmış bu yaklaşım, yapı geçerliliğinden ziyade kriter geçerliliğini önceliklendirir. Araştırmacının ya da test geliştiricinin öznel varsayımlarından bağımsız olarak, maddelerin ampirik performansına odaklanır. Örneğin, klinik bir ölçek geliştirilirken, klinik tanısı konmuş hastaların sağlıklı bireylerden farklı yanıt verdiği maddeler seçilir; bu maddelerin mantıksal olarak ilgili özellikten bahsetmesi gerekmez, istatistiksel olarak grupları ayırması yeterlidir. Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri (MMPI) bu metodolojinin en klasik ve başarılı örneğidir. Yöntemin gücü, teorik önyargıları elimine etmesinden kaynaklanırken, zayıf yönü ise maddelerin arkasındaki psikolojik mekanizmanın anlaşılmasını zorlaştırabilmesidir.
Etimoloji
Latince 'empiricus' [deneye dayanan] ve Yunanca 'kriterion' [ölçüt, standart] kelimelerinin birleşimi ile türetilmiştir; test maddelerinin teorik varsayımlara değil, doğrudan ampirik gözlemlere dayandırılmasını ifade eder.
Karıştırmayın
Rasyonel (İçsel) Test Geliştirme ve Faktör Analitik Yaklaşım. Rasyonel yaklaşımda maddeler tamamen teorik ve mantıksal temellere dayanılarak yazılır; ampirik-ölçüt anahtarlamada ise teori ikinci plandadır, tamamen istatistiksel ayrıştırıcılık esastır.