Zayıflama Düzeltmesi
Correction For Attenuation
Tanım
İki değişken arasındaki korelasyonun, ölçüm hataları nedeniyle olduğundan düşük görünmesini (zayıflamasını) engellemek amacıyla istatistiksel olarak yapılan düzeltme işlemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikolog, zeka testleri ile iş performans puanları arasındaki ilişkiyi inceler. Kullanılan zeka testinin güvenilirliği rxx = 0.80, iş performansı ölçümünün güvenilirliği ise ryy = 0.70'tir. Ham veriler üzerinden yapılan hesaplamada korelasyon r = 0.50 bulunur. Ancak ölçüm hatalarının etkisini ortadan kaldırmak için zayıflama düzeltmesi uygulandığında, iki değişken arasındaki gerçek (düzeltilmiş) korelasyon 0.50 / kök içinde (0.80 * 0.70) formülüyle yaklaşık 0.67 olarak hesaplanır.
Derin Analiz
Psikometri ve istatistikte, hiçbir ölçüm aracı mükemmel bir güvenilirliğe sahip değildir. Ölçüm hatası (measurement error), iki değişken arasındaki gözlenen korelasyon katsayısını sistematik olarak sıfıra doğru çeker; buna 'attenuation' (zayıflama) denir. Eğer bu hata payı hesaplanmaz ve düzeltilmezse, araştırmacılar değişkenler arasındaki gerçek ilişkileri (popülasyon korelasyonunu) yanlış bir şekilde zayıf veya önemsiz olarak yorumlayabilirler. Zayıflama düzeltmesi formülü, her iki değişkenin güvenirlik katsayılarını (reliability coefficients) hesaba katarak, hata arındırılmış potansiyel korelasyonu tahmin eder. Ancak bu işlem, teorik olarak mükemmel bir düzeltme sağlasa da, küçük örneklem gruplarında varyansın aşırı artmasına ve korelasyon katsayısının 1.0'in üzerine çıkmasına (heyecan verici bir istatistiksel sapma olarak) yol açabilir.
Etimoloji
İngilizce 'correction' (Latince *correctio*: düzeltme, doğru hale getirme) ve 'attenuation' (Latince *attenuare*: inceltmek, azaltmak, zayıflatmak) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Regresyon katsayısı düzeltmesi (correction for restriction of range) ile sıklıkla karıştırılır. Zayıflama düzeltmesi ölçüm hatasını telafi ederken, aralık kısıtlaması düzeltmesi örneklemin homojenliğinden kaynaklanan varyans daralmasını düzeltir.