Yanlış Model Kurulumu
Misspecification
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacının depresyon ve anksiyete arasındaki ilişkiyi incelerken, aradaki ortak varyansı açıklayan gizli bir üst faktörü (örneğin genel distres) modele dahil etmemesi, modelin veriyle uyumunu bozar ve uyum indekslerinin (CFI, RMSEA) kabul edilebilir eşik değerlerinin altına düşmesine neden olur.
Derin Analiz
Kantitatif araştırma yöntemleri ve psikometri, teorik modellerin ampirik verilerle ne kadar uyuştuğunu test etmek üzerine kuruludur. Yanlış model kurulumu (misspecification), özellikle Yapısal Eşitlik Modellemesi (SEM) ve doğrulayıcı faktör analizlerinde sıklıkla karşılaşılan yapısal bir hatadır. Modelin serbest bırakılması gereken parametrelerin sabitlenmesi, eksik gizli değişkenler, hatalı hata terimi korelasyonları veya non-lineer ilişkilerin lineer varsayılması bu duruma yol açar. Sonuç olarak büyük artıklar (residuals), parametre tahminlerinde anormal standart hatalar, Heywood vakaları (örneğin varyansın 1'den büyük çıkması gibi kabul edilemez değerler) veya uyum iyiliği testlerinde (chi-square vb.) anlamlı sapmalar gözlemlenir. Modelin veriyi açıklama gücü teorik geçerliliğini yitirir.
Etimoloji
İngilizce 'mis-' (hatalı, yanlış) öneki ile 'specification' (tanımlama, şartname, Latince 'specificare' [belirli kılmak, ayırt etmek]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Örnekleme hatası (sampling error) ve ölçüm hatası (measurement error) ile karıştırılır. Örnekleme hatası evren-örneklem uyumsuzluğundan kaynaklanırken, yanlış model kurulumu teorik formülasyonun veya matematiksel parametre yapısının verinin gerçek doğasını yansıtamamasıyla ilgilidir.