Değiştirilebilirlik
Exchangeability
Tanım
Farklı koşullarda, durumlarda veya ölçümlerde aynı işlevselliği, geçerliliği ya da dağılım özelliğini koruma kapasitesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikometristin, bir depresyon ölçeğinin A formu ile B formunu aynı örnekleme farklı zamanlarda uyguladığında elde edilen puan dağılım parametrelerinin istatistiksel olarak farksız olduğunu göstermesi, test maddelerinin değiştirilebilirliğini kanıtlar.
Derin Analiz
Olasılık teorisi ve istatistikte, özellikle Bayesgil çıkarsamada temel bir varsayım olan değiştirilebilirlik, bir dizi rastgele değişkenin ortak olasılık dağılımının bu değişkenlerin sıralamasından veya etiketlenmesinden bağımsız olması durumunu ifade eder. Finetti'nin teoremi çerçevesinde, gözlemlenen verilerin koşullu olarak bağımsız ve aynı dağılıma sahip (i.i.d.) olduğunun varsayılmasında kritik bir rol oynar. Psikometri ve test geliştirme süreçlerinde ise, farklı formlardaki test maddelerinin veya ölçüm parametrelerinin bireyler üzerinde eşdeğer sonuçlar üretme potansiyelini nitelendirir.
Etimoloji
Orta Türkçe ve Latince kökenli 'ex-' (dışarı, karşılıklı) ve 'cambium' (değişim, takas) kelimelerinin birleşiminden türetilen ve istatistiksel terminolojiye entegre edilen bir kavramdır.
Karıştırmayın
Özdeşlik (identity) kavramıyla karıştırılabilir; ancak değiştirilebilirlik nesnelerin tamamen aynı olmasını değil, olasılıksal veya işlevsel olarak birbirinin yerini alabilmesini gerektirir.