Yarı Bağımsız Değişken
Quasi-independent Variable
Tanım
Deneysel çalışmalarda araştırmacı tarafından rastgele atanamayan veya manipüle edilemeyen ancak istatistiksel modellerde bağımsız değişken gibi ele alınan bireysel nitelik veya özellik.
Örnek Vaka / Uygulama
Majör depresif bozukluk tedavisinde yeni bir Bilişsel Davranışçı Terapi protokolünün etkinliğini inceleyen bir araştırmada, katılımcıların tanı grupları (depresyon vs. sağlıklı kontrol) rastgele atanamayacağı için birer yarı bağımsız değişkendir.
Derin Analiz
Araştırma metodolojisinde ve istatistikte, yarı bağımsız değişkenler manipülasyon eksikliği nedeniyle tam deneysel çıkarımların yapılmasını sınırlandırır. Yaş, cinsiyet, etnisite veya önceden var olan klinik tanılar gibi katılımcı özelliklerini kapsar. Bu değişkenler üzerinde doğrudan deneysel kontrol kurulamadığı için neden-sonuç ilişkisi kurarken üçüncü değişken problemleri ve karıştırıcı etkenler (confounding variables) riski yüksektir. Bu yüzden yarı deneysel tasarımlarda (quasi-experimental designs) veri analizi yapılırken regresyon ve varyans analizi (ANOVA) modellerinde kovaryatlar titizlikle kontrol edilmelidir.
Etimoloji
Latince 'quasi' (sanki, gibi) sözcüğü ile İngilizce 'independent' (bağımsız) ve 'variable' (değişken, Latince 'variare' [çeşitlendirmek]) terimlerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Gerçek bağımsız değişken (True independent variable) ile sıklıkla karıştırılır; aralarındaki temel fark, gerçek bağımsız değişkende deneyci manipülasyonu ve rastgele atama (random assignment) zorunluluğudur.
Keşfetmeye Devam Edin
Karıştırıcı Değişken
Karıştırıcı Değişken
Nuisance Variable
Bağımsız değişkenin koşulları arasında sistematik olarak farklılık göstermeyen ancak deneysel hatayı ve varyansı artıran dışsal değişken türüdür.
İncele
Kovaryans Analizi
Kovaryans Analizi
ANCOVA
Gruplar arası ortalama farklarını incelerken, bağımlı değişken üzerinde potansiyel karıştırıcı etkisi bulunan bir veya daha fazla sürekli dışsal değişkenin (kovaryatın) istatistiksel olarak kontrol edilmesini sağlayan genel doğrusal model yöntemidir.
İncele