Biplot
Biplot
Tanım
Çok değişkenli veri analizinde hem değişkenleri hem de katılımcıları veya vakaları tek bir iki boyutlu grafik üzerinde eş zamanlı olarak gösteren çok yönlü bir görselleştirme aracıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikoloji araştırmasında, 500 hastanın depresyon, anksiyete, uyku kalitesi ve stres skorları ile demografik değişkenlerinin incelendiği bir PCA çalışmasında oluşturulan biplot; 'anksiyete' ve 'stres' vektörlerinin birbirine çok yakın (yüksek pozitif korelasyonlu) açılarla uzandığını, belirli hasta gruplarının ise bu vektörlerin ucunda kümelenerek spesifik klinik profiller sergilediğini tek bakışta gösterir.
Derin Analiz
Biplot, özellikle temel bileşenler analizi (PCA) ve faktör analizi gibi yöntemlerde, veri matrisinin yapısal özelliklerini kaybetmeden indirgenmiş uzayda projeksiyonunu sağlar. Grafikte değişkenler genellikle oklar veya vektörler (yönleri ve uzunlukları korelasyonu ve varyansı temsil eder) ile ifade edilirken, bireysel vakalar veya katılımcılar noktalarla temsil edilir. Bu mekanizma, araştırmacının hem değişkenler arasındaki çok boyutlu ilişkileri (açısal uzaklıklar vasıtasıyla) hem de örneklemin bireysel profillerini veya gruplaşmalarını aynı düzlemde incelemesine olanak tanır. Matris cebirinde tekil değer ayrışımı (SVD) temeline dayanır ve yüksek boyutlu verideki varyansın en çok korunduğu düzlemi maksimize eder.
Etimoloji
İngilizce 'bi-' [iki/ikili] ve 'plot' [çizim/grafik] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; hem gözlemlerin hem de değişkenlerin aynı uzayda iki boyutlu gösterimini ifade eder.
Karıştırmayın
Normal saçılım grafiği (scatterplot) ile karıştırılır; standart saçılım grafiği yalnızca gözlemlerin iki değişken üzerindeki konumunu gösterirken, biplot hem gözlem noktalarını hem de tüm değişken vektörlerini aynı ortak koordinat sisteminde haritalandırır.